تحولات ماههای اخیر و وقوع درگیریهای نظامی، نقطه عطفی در معادلات امنیتی ایران ایجاد کرده است. در حالی که ایران طی دو دهه گذشته بر دکترین «آستانهگرایی» و پایبندی به معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) تأکید داشت، اکنون پرسشهای بنیادینی درباره کارایی این رویکرد در برابر تهدیدات خارجی مطرح شده است.
بازنگری در اصول بازدارندگی
بررسی شواهد میدانی و اصول نظریه بازدارندگی نشان میدهد که تداوم سیاستهای گذشته ممکن است پاسخگوی ابعاد جدید تهدیدات پیرامونی نباشد. صاحبنظران معتقدند تغییر در راهبردهای دفاعی نه بر اساس توهم، بلکه به عنوان واکنشی واقعبینانه به تغییرات محیط امنیتی مطرح میشود.
تجربیات تاریخی و درسهای جهانی
- تجربه لیبی: بررسی سرنوشت توافقات هستهای در کشورهای مختلف، به عنوان الگویی برای تحلیل وضعیت فعلی مورد توجه قرار گرفته است.
- پرونده اوکراین: تحلیل پیامدهای خلع سلاح و اعتماد به تضمینهای بینالمللی در نظام آنارشیک جهانی، از دیگر محورهای مورد بحث کارشناسان است.
- شکست الگوهای پیشین: ارزیابی ناکارآمدی برخی توافقات بینالمللی در جلوگیری از تنشهای نظامی، ضرورت بازنگری در دکترین هستهای را تقویت کرده است.
این رویکرد جدید بر پایه درک واقعبینانه از الگوهای تکرارشونده در نظام بینالملل استوار است. هدف اصلی از این بازنگری، تقویت بازدارندگی سخت و اطمینان از حفظ امنیت ملی در شرایطی است که نهادهای بینالمللی در برابر بحرانهای امنیتی واکنشهای محدودی نشان دادهاند.