آشتی پنهان و پایان مداخله مستقیم
تقی آزادارمکی در گفت‌وگو با روزنامه اعتماد، یکی از عوامل کلیدی تغییر فضای اجتماعی ایران را «دوری حکومت از دردسرسازی مستقیم علیه جامعه» می‌داند. به باور او، طی دو سال اخیر ادراکی حسی در جامعه شکل گرفته است مبنی بر اینکه دولت و ساختار سیاسی دیگر قصد مداخله در سبک زندگی مردم را ندارد و این رویکرد، آرامشی نسبی را به مناسبات روزمره تزریق کرده است.
مدیریت جدید مسئله حجاب
در مورد مناقشه حجاب، آزادارمکی به تغییر سیگنال‌های ارسالی از سطوح بالا اشاره می‌کند. او معتقد است وقتی شهروندان حس کنند نظام سیاسی از برخوردهای سلبی فاصله گرفته و به حریم خصوصی افراد احترام می‌گذارد، رویکرد متقابل آن‌ها نیز تغییر می‌کند. در این وضعیت:
- مردم انگیزه‌ی کمتری برای بروز رفتارهای ساختارشکنانه پیدا می‌کنند.
- تمایل به رساندن اوضاع به نقطه انفجار کاهش می‌یابد.
- مسئله حجاب از فضای تقابل عمومی به فضای بازشناسی و مدیریت درون‌خانوادگی منتقل شده است.
تغییر مسیر انرژی جامعه؛ از تخریب تا بازتنظیم
این استاد جامعهشناسی وضعیت فعلی را کاملاً متفاوت از دوره‌های گذشته می‌بیند. در سال‌های پیش، فشارهای سازمان‌یافته گروه‌های تندرو باعث خلق چرخه‌ای مستمر از خشونت می‌شد، اما امروز جامعه مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. او می‌گوید جامعه اکنون انرژی خود را به جای تخریب، صرف استحکام بخشیدن به زندگی و بازتنظیم شرایط در دل بحران‌ها می‌کند.
اگرچه برخی تحلیلگران تصور می‌کنند تمرکز حکومت بر تقابل‌های نظامی و منازعات منطقه‌ای باعث شده است تا از مداخله در حاشیه‌های فرهنگی دست بکشد، اما آزادارمکی معتقد است دلیل این تغییر رفتار عمیق‌تر از این‌هاست و به رویکرد مدیریت فعلی کشور بازمی‌گردد.
این تحلیل برای جامعه ایران چه معنایی دارد؟
تحلیل آزادارمکی به این نکته اشاره دارد که کاهش تنشهای خیابانی لزوماً به معنای حل بنیادین اختلافات نیست، بلکه نشان‌دهنده نوعی «توقف موقت» یا پذیرش متقابل برای بقای هر دو طرف است. این وضعیت نشان می‌دهد جامعه ایران از حالت تقابل مستقیم به حالتی از «انطباق با بحران» تغییر وضعیت داده است.
برای خواننده ایرانی، این تحلیل تبیین می‌کند که چرا علی‌رغم وجود تضادهای فرهنگی، در مقطع فعلی شاهد نوعی سکون یا آرامش نسبی در فضای اجتماعی هستیم؛ چرا که هر دو طرف (حکومت و مردم) به طور غیررسمی پذیرفته‌اند که دوری از نقاط انفجار، هزینه کمتری دارد.