نیمی از تهرانی‌ها در خانه‌های اجاره‌ای زندگی می‌کنند
آمار اخیر شهردار تهران نشان می‌دهد بیش از نیمی از شهروندان پایتخت اجاره‌نشین هستند. این وضعیت باعث شده سهم بزرگی از درآمد خانوارها صرف هزینه‌های مسکن شود و کیفیت زندگی مردم کاهش یابد. فرشید ایلاتی، کارشناس ارشد مسکن، تأکید می‌کند که اولویت برنامه‌ریزی در کشور باید تغییر کند تا سهم هزینه مسکن در سبد مخارج خانواده‌ها کاهش یابد.
راهکار؛ عرضه زمین و تمرکز بر مسکن ملکی
به جای تمرکز بر طرح‌های کم‌اثر و سطحی، دولت باید به تعهدات قانونی خود برای افزایش محدوده شهرها و تأمین زمین متعهد شود. برای اینکه مردم بتوانند صاحب‌خانه شوند، تنها راهکار عملی، فراهم کردن امکان ساخت مسکن ملکی و قرار دادن زمین در اختیار متقاضیان است. افزایش تراکم در تهران به تنهایی نمی‌تواند بحران مسکن را حل کند.
کجاغیِ ۱۳۵ هزار هکتار زمین دولتی
یکی از نقاط کلیدی در حل معضل مسکن، شفافیت در مدیریت زمین‌هاست. بر اساس داده‌های موجود، سازمان ملی زمین و مسکن حدود ۱۳۵ هزار هکتار زمین در اختیار دارد. اما پرسش اصلی این است که این زمین‌ها در کجا قرار دارند و چگونه تخصیص می‌یابند.
- دولت باید موجودی زمینهای هر شهر را به‌صورت شفاف اعلام کند.
- رسانه‌ها باید برای شفاف‌سازی وضعیت این اراضی، فشار مستمری بر دولت وارد کنند.
- تأمین زمین باید پیش‌شرط هرگونه برنامه‌ریزی برای خانه‌دار کردن مردم باشد.
شهرداریها باید به «دولت محلی» تبدیل شوند
مسئولیت انتقال شهروندان از وضعیت اجارهنشینی به مالکیت، تنها بر عهده وزارت راه و شهرسازی نیست؛ شهرداریها نیز سهم زیادی در این زنجیره دارند. در بسیاری از کشورهای دنیا، شهرداریها به‌عنوان «دولت محلی» عمل می‌کنند و وظایفی فراتر از خدمات شهری ساده را بر عهده دارند. شهرداری تهران باید به‌جای برنامه‌های غیرمستقیم، اولویت‌های خود را بر محورهای کلیدی تأمین مسکن و حمایت از شهروندان متمرکز کند.
این خبر برای متقاضیان مسکن چه معنایی دارد؟
زمانی که بیش از نیمی از جمعیت یک کلان‌شهر اجاره‌نشین باشند، فشار تورمی بر بازار مسکن افزایش می‌یابد و قدرت خرید مردم به‌شدت کاهش می‌یابد. این وضعیت نشان می‌دهد که راهکارهای موقت یا افزایش تراکم در نقاط محدود شهری، پاسخگوی نیاز واقعی مردم نیست.
اشاره به زمینهای سازمان ملی زمین و مسکن، این احتمال را ایجاد می‌کند که در صورت اراده سیاسی و شفافیت در تخصیص این اراضی، می‌توان عرضه مسکن را به‌طور واقعی افزایش داد و وابستگی مردم به بازار پرنوسان اجاره را کاهش داد.