بازگشت ممنوعیت حجاب به مدارس آذربایجان
دولت جمهوری آذربایجان با ابلاغ مصوبه‌ای جدید به مدیران مدارس، ممنوعیت حجاب را جنبه قانونی بخشید. بر اساس این دستورالعمل، دانش‌آموزان تنها اجازه دارند با یونی‌فرم رسمی در مدرسه حاضر شوند. جالب اینجاست که این محدودیت‌ها تنها به روسری ختم نمی‌شود؛ بلکه استفاده از هرگونه متعلقات اضافی مانند ساعت و انگشتر نیز در محیط مدرسه ممنوع شده است.
میراث شوروی و کنترل دولت بر پوشش
ساختار سیاسی جمهوری آذربایجان ریشه در دوران اتحاد جماهیر شوروی دارد. در این نظام، دولت همواره تصمیم‌گیرنده نهایی در جزئیات زندگی روزمره شهروندان بوده است. به همین دلیل، الزام به پوشیدن لباس متحدالشکل تا سال آخر مدرسه در این کشور رده‌ای قدیمی دارد.
البته پس از استقلال و فروپاشی شوروی، فضای ضددینی کمونیستی کمرنگ شد و مسلمانان توانستند در اماکن عمومی و مدارس با حجاب ظاهر شوند، اما این بازگشت به سنت‌های مذهبی همواره با چالش‌های دولتی همراه بوده است.
پیشینه سال ۲۰۱۱ و سرنوشت معترضان
اولین موج ممنوعیت حجاب در سال ۲۰۱۱ آغاز شد. در آن زمان دولت فشار شدیدی بر مدارس وارد کرد تا هرگونه پوششی خارج از لباس متحدالشکل را حذف کنند. این اقدام موجی از اعتراضات اجتماعی را به دنبال داشت که در نهایت به سرکوب ختم شد.
- حاج آبگل سلیمان‌اف، روحانی برجسته آذربایجانی، به دلیل رهبری اعتراضات سال ۲۰۱۱ دستگیر شد.
- این روحانی به مدت ۱۱ سال در زندان به سر برد.
- دولت در آن دوره به دلیل حجم فشارات اجتماعی، از پافشاری شدید بر ممنوعیت عقب‌نشینی کرد، هرچند مدیران مدارس همچنان به طور غیررسمی خانواده‌ها را تحت فشار می‌گذاشتند تا دخترانشان بدون حجاب به مدرسه بروند.
این خبر برای مخاطبان ایرانی چه معنایی دارد؟
جمهوری آذربایجان به دلیل پیوندهای زبانی و مذهبی نزدیکی با ایران دارد. هرگونه تغییر در سیاست‌های اجتماعی و مذهبی این کشور، به‌ویژه در مورد حقوق زنان مسلمان و آزادی‌های مذهبی، می‌تواند بر فضای فرهنگی و اجتماعی میان مردم دو کشور اثر بگذارد.
بازگشت به سیاست‌های سخت‌گیرانه پوشش در مدارس، نشان‌دهنده تداوم رویکرد سکولاریسم دولتی علیاف در برابر هویت مذهبی جامعه است و نشان می‌دهد دولت این کشور همچنان بر کنترل متمرکز تمامی ابعاد زندگی اجتماعی، از جمله پوشش، تأکید دارد.