گزارش اخیر وبگاه وال استریت ژورنال نشان می‌دهد که نفوذ چت‌بات‌ها به محیط آموزشی، دغدغه‌ای عمیق‌تر از صحت یا خطا در پاسخ‌های ماشینی ایجاد کرده است. پرسش بنیادین این است که وقتی ابزارهای تولید پاسخ پیش از شکل‌گیری مهارت‌های تحلیل و حل مسئله در اختیار دانش‌آموز قرار می‌گیرد، چه بخشی از یادگیری به ماشین واگذار می‌شود؟
سرمایه‌گذاری بر عادت‌ها؛ مدرسه به مثابه بازار
شرکت‌های بزرگ فناوری، مدارس را نه صرفاً به عنوان مراکز آموزشی، بلکه به عنوان بازاری برای دستیابی به «اقتصاد مقیاس» می‌بینند. توسعه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلانی است که بازگشت آن تنها از طریق گسترش مستمر تعداد کاربران میسر می‌شود. در این الگو، مدرسه بستری است که کاربر در سنین پایین با یک زیست‌بوم فناورانه عجین شده و ابزار مورد نظر به بخشی از عادت روزمره او برای مطالعه و تحقیق تبدیل می‌شود.
این استراتژی برای غول‌هایی نظیر گوگل موضوع جدیدی نیست:
- اسناد داخلی سال ۲۰۱۸ گوگل نشان می‌دهد این شرکت از لپ‌تاپ‌های کروم‌بوک و خدمات آموزشی خود برای ایجاد زنجیره تأمین کاربران آینده استفاده کرده است.
- گوگل اکنون در عصر هوش مصنوعی، همان مسیر توزیع را با «جمینای» بازتولید می‌کند.
- برنامه گوگل تا سال ۲۰۲۶، یکپارچگی عمیق‌تر جمینای با سرویس کلاس درس (Classroom) و کروم‌بوک است تا قابلیت‌هایی نظیر یادگیری شخصی‌سازی شده و آمادگی برای آزمون را عرضه کند.
برون‌سپاری ذهن؛ وقتی ماشین جای تفکر می‌نشیند
متخصصان هشدار می‌دهند که هزینه این تحول زمانی آشکار می‌شود که هوش مصنوعی از نقش «کمک‌آموزشی» خارج شده و به «جانشین فرآیند شناختی» تبدیل شود. این وضعیت منجر به پدیده‌ای می‌شود که می‌توان آن را برون‌سپاری شناختی نامید؛ یعنی واگذاری تفکر به ماشین.
وال استریت ژورنال برای تبیین این خطر، تجربه دانش‌آموزی در پنسیلوانیا را روایت می‌کند. این دانش‌آموز پس از یک سال استفاده از جمینای، متوجه کاهش توانایی تفکر خود شد. او در آزمونی که استفاده از هوش مصنوعی در آن ممنوع بود، با دشواری شدیدی مواجه شد. نتیجه این اتکای بیش از حد به ماشین، سقوط نمرات او از محدوده «B» به مردود شدن در آزمون نهایی ریاضی پایه هشتم بود.