اشتباه استراتژیک در مدیریت روان‌آب‌های شهری
مدیریت شهری کلان‌شهرها از دهه ۸۰ شمسی مسیری را در پیش گرفت که احداث کلکتورهای آبهای سطحی را به‌عنوان اولویت قرار داد. این پروژه‌ها در ابتدا با هدف بهبود سلامت، بهداشت و محیط‌زیست و تحت عنوان «اگو شهری» تعریف شدند، اما در عمل به پروژه‌هایی تبدیل شدند که صرفاً آب را جمع‌آوری کرده و به سرعت به خارج از محدوده شهر منتقل می‌کنند.
به گفته علیرضا رحیمی محمودآبادی، این رویکرد باعث حذف چاه‌های باران و سیستم‌های نفوذ طبیعی آب شده است. وقتی آبهای سطحی به جای تغذیه سفره‌های زیرزمینی، از شهر خارج می‌شوند، خاک خشک شده و ارزش زیستی خود را از دست میدهد. نتیجه این سیاست غلط، کاهش سطح آبهای زیرزمینی و ایجاد خلأ در لایه‌های خاک است که در نهایت منجر به فرونشست زمین و تشدید پدیده ریزگردها در محیط‌های شهری می‌شود.
راهکار جایگزین: بازگشت به سیستم‌های جذبی
برای خروج از این بحران زیست‌محیطی، تغییر رویکرد از «هدایت آب به بیرون» به «تغذیه سفره‌های زیرزمینی» ضروری است. حفر چاه‌های جذبی و ایجاد امکان نفوذ آب در لایه‌های زیرین زمین، تنها راه پیشگیری از خشک شدن خاک و مقابله با فرونشست است.
نایب رئیس کمیسیون تلفیق شورای اسلامی شهر کرج پیشنهاد داد مدیریت شهری کرج به‌عنوان یک الگوی پیشرو (پایلوت)، با مشورت متخصصان حوزه آب، اقدامات زیر را در دستور کار قرار دهد:
- احداث چاه‌های میله‌ای در معابر شهری برای جمع‌آوری و جذب آب در زیرلایه‌های زمین.
- احیای سیستم چاه‌های باران در سطح شهر.
- اجرای طرح‌های تفکیک و جمع‌آوری آبهای بارانی در منازل مسکونی.
- بازنگری در استانداردهای نظام مهندسی و شهرداری‌ها برای بازگرداندن الزامات نفوذ آب در سازه‌ها.
این تغییرات ساختاری در نحوه برخورد با روان‌آب‌ها، نه تنها از تخریب محیط‌زیستی جلوگیری می‌کند، بلکه باعث پایداری لایه‌های خاک و کاهش اثرات مخرب تغییرات اقلیمی در فضای شهری خواهد شد.