پارادوکس دیدن و متوجه نشدن
همین حالا سعی کنید بینی خود را ببینید. احتمالاً متوجه شدید چیزی که تمام عمر جلوی چشمانتان بوده، تا همین چند ثانیه پیش در کانون توجه شما نبود. حقیقت این است که مغز جهان را دقیقاً همان‌طور که چشم دریافت میکند، به ما نشان نمی‌دهد؛ بلکه گاهی اطلاعات تکراری را نادیده می‌گیرد و در برخی موارد، جاهای خالی را به‌طور خودکار تکمیل میکند.
آزمایشی ساده برای لمس نامرئی‌ها
برای درک این پدیده، کافی است به نقطه‌ای روی دیوار خیره شوید بدون آنکه جهت نگاهتان را تغییر دهید. در حالت عادی، احتمالاً تنها بخش‌های کوچکی از پایین و کناره‌های بینی را در میدان دیدتان تشخیص می‌دهید. اما وقتی یکی از چشم‌هایتان را می‌بندید و دوباره به همان نقطه نگاه می‌کنید، حضور بینی به‌طور واضحی نمایان می‌شود.
جالب اینجاست که در هر دو حالت، موقعیت بینی تغییر نکرده است. بینی انسان حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از میدان دید تک‌چشمی را اشغال میکند، اما وقتی با هر دو چشم به جهان نگاه می‌کنیم، این حضور فیزیکی در تجربه آگاهانه ما برجسته نیست.
مغز چگونه حفره‌های دید را پر میکند؟
این اتفاق ریشه در نحوه پردازش تصاویر دارد. دو چشم ما تصویر یکسانی از جهان دریافت نمی‌کنند، زیرا هر کدام محیط را از زاویه‌ای متفاوت می‌بینند. مغز این دو تصویر مجزا را با یکدیگر ترکیب میکند تا بتواند عمق، فاصله و موقعیت اجسام را تشخیص دهد.
در مورد بینی، فرآیند پردازش به شکل زیر است:
- هر چشم، بینی را از زاویه‌ای متفاوت می‌بیند.
- بخشی از صحنه که بینی از دید یک چشم پنهان کرده است، توسط چشم دیگر دیده می‌شود.
- مغز با کنار هم گذاشتن این دو تصویر، ناحیه‌های پنهان را جبران میکند.
- این سازوکار باعث می‌شود ما تصویر یکپارچه‌ای از محیط داشته باشیم و مانعی مانند بینی را حس نکنیم.
علاوه بر این، در چشم انسان نقطه‌ای وجود دارد که واقعاً هیچ‌چیز نمی‌بیند (نقطه کور)، اما مغز با استفاده از اطلاعات محیطی، جای خالی آن را پر میکند تا ما هرگز متوجه این نقص در دیدگاه خود نشویم.