سی‌تی اسکن قفسه سینه؛ پنجره‌ای رو به مغز
تصاویر سی‌تی اسکن معمول قفسه سینه ممکن است سرنخ‌هایی از وضعیت مغز در خود نهفته داشته باشند. پژوهشگران دانشگاه جانز هاپکینز دریافتند افرادی که تراکم مواد معدنی استخوان در ستون فقراتشان پایین‌تر است، در طول زمان افت شناختی سریع‌تری را تجربه می‌کنند و تغییرات ساختاری بیشتری در ماده سفید مغز آن‌ها مشاهده می‌شود.
این یافته‌ها که در نشریه تخصصی رادیولوژی (Radiology) منتشر شده، پیوند میان سلامت اسکلتی و تغییرات مغزی مرتبط با سن را برجسته می‌کند. تراکم مواد معدنی استخوان در واقع نشان‌دهنده مقدار کلسیم و مواد معدنی در حجم مشخصی از استخوان است و کاهش این مقدار، استخوان‌ها را شکننده‌تر می‌کند. هرچند تحلیل استخوان به عنوان بخشی از پیری شناخته می‌شود، اما ارتباط آن با تحلیل مغز تا پیش از این کمتر بررسی شده بود.
نقش هوش مصنوعی در تحلیل داده‌ها
سارا ممتازمنش، پژوهشگر فوق‌دکتری بخش رادیولوژی دانشگاه جانز هاپکینز، این ارتباط را با استفاده از داده‌های «مطالعه چندقومیتی تصلب شریان» (MESA) بررسی کرد. در این پژوهش، تیمی چندرشته‌ای از ابزارهای پیشرفته تصویربرداری و آزمون‌های شناختی بهره گرفتند.
برای رسیدن به نتایج دقیق، مراحل زیر طی شد:
- تحلیل سی‌تی اسکن ۲۰۸۶ شرکت‌کننده توسط یک الگوریتم یادگیری عمیق.
- استفاده از سیستم اندازه‌گیری تراکم حجمی استخوان (vBMD) در مهره‌های سینه‌ای که در آزمایشگاه پروفسور شادپور دمهری توسعه یافته بود.
- بررسی نهایی داده‌های ۷۱۵ شرکت‌کننده که هر سه مرحله سی‌تی اسکن، ام‌آرآی مغز و آزمون شناختی را پشت سر گذاشته بودند.
تأثیر بر ماده سفید مغز
پژوهشگران در تحلیل ام‌آرآی مغز، روی دو شاخص تمرکز کردند: پرنورشدگی‌های ماده سفید و نظم رشته‌های عصبی. ماده سفید شامل رشته‌های عصبی بلندی است که ارتباط بین بخش‌های دور از هم مغز را فراهم می‌کند.
تغییر در این بافت با افزایش سن طبیعی است، اما ناهنجاری‌های شدیدتر با افت توانایی‌های ذهنی پیوند دارد. این مطالعه نشان می‌دهد که کاهش تراکم استخوان در مهره‌های سینه‌ای، با تغییرات آسیب‌زا در همین بافت‌های عصبی همسو است و می‌تواند به عنوان یک نشانه پیش‌بین برای پیری سریع‌تر مغز عمل کند.