تورم عروق؛ عامل اصلی انسداد
بسیاری از مردم تصور می‌کنند گرفتگی بینی صرفاً نتیجه تولید بیش از حد مخاط است، اما واقعیت پیچیده‌تر است. بخش بزرگی از این احساس انسداد ناشی از تورم بافتهای داخلی و تغییر در جریان خون رگ‌های بینی است. وقتی ویروس‌های عامل سرماخوردگی وارد سلول‌های پوشاننده مجاری بینی می‌شوند، سیستم ایمنی بدن برای مقابله با آن‌ها وارد عمل شده و مجموعه‌ای از واکنشهای التهابی را فعال می‌کند.
نقش سیستم ایمنی و راینوویروس‌ها
راینوویروس‌ها از مهم‌ترین عوامل ایجاد سرماخوردگی هستند. نکته کلیدی این است که علائم سرماخوردگی، بیش از آنکه نتیجه تخریب مستقیم سلول‌ها توسط ویروس باشد، حاصل پاسخ سیستم ایمنی بدن است. در این فرایند، مواد پیام‌رسان التهابی آزاد می‌شوند که باعث اتفاقات زیر در مخاط بینی می‌گردند:
- گشاد شدن رگ‌های خونی موجود در مخاط بینی.
- افزایش نفوذپذیری رگ‌ها که منجر به نشت مایعات به بافتهای اطراف می‌شود.
- تجمع خون بیشتر در عروق ریز بافت بینی.
کاهش فضای تنفسی در سطح میلی‌متری
بینی انسان برخلاف تصور، یک لوله خالی نیست، بلکه دیواره‌های آن با بافتی عروقی و بسیار حساس پوشانده شده است. وقتی رگ‌های این بافت گشاد شده و مایعات در آن تجمع می‌یابد، مخاط بینی متورم می‌شود.
همین افزایش ضخامت در حد چند میلی‌متر، فضای عبور هوا را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهد. به همین دلیل است که فرد حتی پیش از آنکه ترشحات مخاطی افزایش یابد، احساس می‌کند بینی‌اش کاملاً گرفته است. در مراحل بعدی، افزایش ترشحات مخاطی به این تورم اضافه شده و انسداد را تشدید می‌کند.