شتاب بالای سالمندی؛ ایران در زمره ۵ کشور نخست جهان
سید جواد حسینی، رئیس دبیرخانه شورای سالمندان کشور، در مراسم روز جهانی سالمند هشدار داد که ایران با سرعتی بسیار زیاد در حال ورود به مرحله سالمندی است. او اشاره کرد که وقتی ۱۴ تا ۲۱ درصد جمعیت یک کشور بالای ۶۰ سال باشند، آن جامعه را «سالمند» می‌نامند و ایران اکنون در آستانه این نقطه قرار دارد.
تضاد میان نرخ رشد جمعیت کل و جمعیت سالمندان، عمق این تغییرات را نشان می‌دهد. در حالی که رشد جمعیت کلی کشور ۱.۲۴ درصد است، نرخ رشد جمعیت سالمندان به ۴.۴۵ درصد می‌رسد. همین روند باعث شده تا ایران در ردیف پنج کشوری باشد که سریع‌ترین نرخ پیر شدن جمعیت را در سطح جهان تجربه می‌کنند.
بسته شدن پنجره جمعیتی در سال ۱۴۲۲
ساختار جمعیتی ایران در سال‌های آینده تغییراتی بنیادین خواهد داشت. بر اساس پیش‌بینی‌های ارائه شده، نقاط عطف زیر در انتظار جمعیت کشور است:
- سال ۱۴۲۲:پنجره جمعیتی بسته میشود و تعداد سالمندان از جمعیت جوان پیشی می‌گیرد.
- سال ۱۴۳۰:حدود ۳۳ درصد جمعیت ایران بالای ۶۰ سال خواهند بود و کشور رسماً وارد مرحله «سالمندی شدید» میشود.
پیوند سالمندی و فقر؛ کاهش شدید درآمدها
سالمندی در ایران تنها یک موضوع دموگرافیک نیست، بلکه ابعاد اقتصادی تکان‌دهنده‌ای دارد. حسینی تأکید کرد که ۷۰ درصد افراد پس از ۷۰ سالگی با کاهش درآمد مواجه می‌شوند. در واقع، میانگین دهک درآمدی این گروه ۱.۲۹ درصد پایین‌تر از افرادی است که زیر ۷۰ سال سن دارند.
کاهش دارایی‌ها در این سنین نیز مشهود است؛ به‌طوری که ۴۵ درصد کاهش دارایی در افراد بالای ۷۰ سال مشاهده شده است. این وضعیت فشار مضاعفی بر سازمان‌های حمایتی وارد می‌کند و فقر را به یکی از چالش‌های اصلی دوران پیری تبدیل کرده است.
تکیه بر بهزیستی و چالش تنهایی
آمار سازمان بهزیستی نشان می‌دهد که نیمی از مستمری‌بگیران این سازمان سالمند هستند. همچنین ۲۲ درصد از معلولان و ۹ درصد از بیماران خاص کشور در گروه سنی سالمندان قرار دارند.
در کنار مشکلات مالی، پدیده تنهایی نیز گریبان‌گیر بسیاری از سالمندان است. در حال حاضر ۷۷ هزار زن سالمند به عنوان سرپرست خانوار تحت پوشش بهزیستی هستند که از این میان، ۵۱ هزار نفر در طرح‌های توانمندسازی قرار گرفته‌اند تا استقلال اجتماعی و اقتصادی خود را بازیابند.