تجارت جهانی با وجود تکانه‌های شدید ناشی از جنگ‌های اوکراین و خاورمیانه و همچنین اثرات پس از همه‌گیری کرونا، تاب‌آوری عجیبی از خود نشان داده است. گزارش سالانه سازمان تجارت جهانی (WTO) حاکی است که حجم تجارت کالا در سال گذشته ۴.۶ درصد و تجارت خدمات ۵.۳ درصد رشد کرده است.
تأثیر فناوری‌های پیشرفته بر تراز تجاری
بخش بزرگی از این رشد مدیون عطش بازار برای فناوری‌های پیشرفته زیربنایی هوش مصنوعی است. هرچند تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی تنها یک‌ششم از کل تجارت کالا را تشکیل می‌دهند، اما نزدیک به نیمی از رشد کل تجارت جهانی را به تنهایی رقم زده‌اند.
بحرانی‌ترین دوران ۸۰ سال اخیر
رابرت استایگر، اقتصاددان ارشد سازمان تجارت جهانی، وضعیت فعلی را جدی‌ترین و پایدارترین اختلالات نظام تجارت جهانی در ۸۰ سال گذشته می‌داند. او در گفتگو با خبرگزاری فرانسه اشاره کرد که صادرات پررونق تجهیزات هوش مصنوعی احتمالاً بخشی از افت احتمالی تجارت جهانی را پوشانده و اثرات منفی بحرانها را پنهان کرده است.
شکاف جغرافیایی در بازار فناوری
گزارش ماه مارس سازمان تجارت جهانی نشان می‌دهد که ثروت و قدرت در حوزه فناوری‌های AI به‌طور نامتقارنی توزیع شده است:
- کشورهای آسیایی سهم عمده‌ای از تجارت کالاهای مرتبط با هوش مصنوعی را در اختیار دارند.
- آفریقا، آمریکای لاتین و خاورمیانه حضور بسیار کمرنگی در این بازار دارند.
- بخش بزرگی از اروپا نیز در این حوزه عقب مانده است.
سلسله‌مراتب صادرکنندگان و واردکنندگان
در تراز کلی تجارت جهانی، چین همچنان جایگاه نخست صادرکنندگان کالا را حفظ کرده و ایالات متحده بزرگ‌ترین واردکننده جهان است. اتحادیه اروپا در هر دو جایگاه، رتبه دوم را به خود اختصاص داده است.
دوران فعلی، غیرقابل‌پیش‌بینی‌ترین زمان برای سیاست‌های تجاری از پایان جنگ جهانی دوم است. ترکیب تعرفه‌های تجاری آمریکا، تعطیلی کارخانه‌ها در دوران کرونا و تنش‌های نظامی، جهان را در وضعیتی متلاطم قرار داده که تنها پیشران‌های فناورانه توانسته‌اند توازن نسبی را برقرار کنند.