از ترانزیت ساده تا زنجیره ارزش اقتصادی
توسعه شرق کشور نباید صرفاً در قالب جابجایی کالاها تعریف شود. نگاه راهبردی به این منطقه، ترانزیت را تنها یک ابزار می‌بیند و هدف نهایی را شکل‌گیری یک مسیر اقتصادی تعریف می‌کند. در این مدل، تجارت، سرمایه‌گذاری، تولید، فرآوری و خدمات لجستیکی در کنار حمل‌ونقل قرار می‌گیرند تا سهم بیشتری از ارزش مبادلات در داخل منطقه باقی بماند.
جایگاه افغانستان در کریدور شرق
افغانستان در این زنجیره، فراتر از یک بازار مصرف یا مقصد ترانزیتی عمل می‌کند. ظرفیت‌های بالقوه این کشور می‌تواند زمینه‌ساز توسعه تجارت و سرمایه‌گذاری‌های مشترک در دو سوی مرز باشد. به‌ویژه در بخش‌های زیر:
- استخراج و فرآوری مواد معدنی
- توسعه کشاورزی و باغداری
- بهبود زنجیره تأمین دامپروری
- ارائه خدمات لجستیکی و صنعتی
موقعیت جغرافیایی افغانستان امکان برقراری ارتباط میان آسیای مرکزی و جنوبی را فراهم می‌کند. اتصال این ظرفیت به زیرساخت‌های ایران، دسترسی به بازارهای منطقه‌ای و آب‌های آزاد را تقویت کرده و جایگاه سیستان و چابهار را در شبکه مبادلات بین‌المللی ارتقا می‌دهد.
نقشه راه: از میلک تا اقیانوس هند
تحقق این چشم‌انداز در گرو فعال شدن محور «چابهار ـ میلک» است. این محور بر اساس دیدگاه راهبردی رهبر شهید انقلاب اسلامی (ره) طراحی شده تا جنوب شرق کشور را متحول کند. در این زنجیره جغرافیایی و اقتصادی، جریان تجارت از مرز میلک و منطقه آزاد سیستان آغاز می‌شود و از طریق زاهدان به شبکه ریلی جنوب متصل می‌گردد.
راه‌آهن چابهار ـ زاهدان در این مسیر نقش حیاتی دارد؛ چرا که جریان کالاها را به بندر چابهار و منطقه آزاد چابهار می‌رساند و در نهایت، این مسیر را به سواحل مکران و اقیانوس هند گره می‌زند.
چابهار؛ بیش از یک بندر ترانزیتی
منطقه آزاد چابهار نباید صرفاً به عنوان نقطه پایانی یک مسیر ترانزیتی دیده شود، بلکه باید به عنوان یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اقتصادی این کریدور عمل کند. دسترسی به آب‌های آزاد و ظرفیت‌های قانونی این منطقه اجازه می‌دهد تا بخشی از مواد اولیه ورودی، به جای عبور مستقیم، در فرآیندهای تولید، بسته‌بندی و توزیع قرار گیرند و با ارزش افزوده بیشتر صادر شوند.