سید علی قاسمی، روانشناس، پرحرفی را یک مکانیسم دفاعی می‌داند که فرد برای فرار از مواجهه با افکار درونی و اضطراب ناشی از سکوت به کار می‌گیرد. از دیدگاه او، این رفتار نوعی «فرار به جلو» است تا فرد مجبور نشود با خود خلوت کند یا با احساسات دشواری روبرو شود.
فرار به جلو و ترس از قضاوت
برخی افراد زمانی که احساس تهی‌بودن می‌کنند یا با کاهش عزت‌نفس مواجه هستند، در موقعیت‌های اجتماعی دچار اضطراب می‌شوند. ترس از اینکه دیگران متوجه «دست خالی بودن» آن‌ها شوند یا آن‌ها را مورد قضاوت قرار دهند، باعث می‌شود به طور ناخودآگاه شروع به صحبت‌های مداوم کنند. در واقع، وقتی عزت‌نفس فرد تهدید شود، پرحرفی به عنوان راهکاری برای پوشاندن نقاط ضعف انتخاب می‌شود.
تنوع در رفتارهای دفاعی
قاسمی معتقد است فرار به جلو لزوماً فقط به شکل صحبت زیاد ظاهر نمی‌شود. این مکانیسم دفاعی میتواند چهره‌های مختلفی داشته باشد تا فرد از موقعیت ضعف خارج شود. برخی از این رفتارها عبارتند از:
- پرسیدن سوالات سخت و پیش‌دستانه برای قرار دادن طرف مقابل در تنگنا.
- متهم کردن دیگران برای منحرف کردن توجه از نقاط ضعف خود.
- تعریف مداوم از فضایل شخصی و دستاوردهایش برای القای حس برتری.
پرحرفی به مثابه یک سپر دفاعی
تمام این رفتارها در نهایت برای ایجاد یک سپر دفاعی در برابر عزت‌نفس آسیب‌پذیر طراحی شده‌اند. وقتی یکپارچگی وجود فرد آسیب ببیند، او احساس میکند هر نگاه، حرف یا برخوردی میتواند زخم‌زننده باشد. در چنین حالتی، فرد می‌ترسد که ناکامی‌ها و اشتباهاتش فاش شود و دیگران از این نقاط ضعف علیه او استفاده کنند.
فرد تلاش میکند پیش‌دستانه تصویری برتر و بالاتر از خود ترسیم کند تا از این طریق، احتمال آسیب دیدن یا دیده شدن ضعف‌هایش را کاهش دهد. پرحرفی در این لایه، نه برای انتقال اطلاعات، بلکه برای مدیریت تصویر ذهنی مخاطب و محافظت از خویشتن است.