بررسی خروجی‌های میان‌مدت مدل اروپایی ECMWF IFS HRES برای پنجم مهرماه نشان می‌دهد که ارزیابی دقیق وضعیت جوی ایران در نخستین روزهای پاییز نیازمند بررسی جامع است. این بررسی شامل تحلیل نقشه بارش، تغییرات فشار سطح زمین، دمای لایه‌های میانی جو و مسیر حرکت سامانه‌های جوی می‌شود. هدف نهایی، تعیین اینکه آیا افزایش ابر و بارش‌های احتمالی، نتیجه یک سامانه پایدار و گسترده است یا تنها به ناپایداری‌های محلی محدود می‌شود، می‌باشد.
یکی از شاخص‌های کلیدی در این تحلیل، ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکال است. این شاخص، وضعیت جریان هوا در ارتفاع پنج تا شش کیلومتری جو را مشخص می‌کند. کاهش ارتفاع ژئوپتانسیل و شکل‌گیری ناوه در این تراز می‌تواند نشان‌دهنده ورود هوای سردتر و فراهم شدن شرایط برای ناپایداری‌های جوی باشد. برعکس، استقرار پشته و افزایش ارتفاع ژئوپتانسیل معمولاً با فرونشینی هوا و محدود شدن رشد ابرها همراه است.
فشار سطح دریا نیز نقش مهمی در پیش‌بینی
آب و هوا دارد؛ اختلاف فشار میان مناطق مختلف، نیروی محرک بادها را ایجاد می‌کند و می‌تواند در انتقال رطوبت به داخل کشور تأثیرگذار باشد. همزمانی جریان‌های مرطوب با یک سامانه ناپایدار در ارتفاعات، احتمال شکل‌گیری ابرهای باران‌زا را افزایش می‌دهد، اما وجود رطوبت به‌تنهایی برای وقوع بارش کافی نیست.
در شمال ایران، بررسی همزمان رطوبت
دریای خزر، جریان باد و وضعیت ارتفاعات اهمیت ویژه‌ای دارد. برخورد جریان مرطوب به دامنه‌های البرز می‌تواند منجر به صعود اوروگرافیک شود؛ پدیده‌ای که در
هواشناسی به آن اشاره شده است. این فرآیند می‌تواند به تشکیل ابر و بارش در مناطق کوهستانی کمک کند. با این حال، برای تعیین دقیق اینکه کدام
استان‌ها در پنجم مهر بارش خواهند داشت، باید نقشه‌های بارش ساعتی و تجمعی همان روز بررسی شود.
در مناطق مرکزی و جنوبی کشور نیز صرفاً بالا بودن دما لزوماً به معنای نبود بارش نیست. شکل‌گیری رگبارهای پاییزی نیازمند وجود رطوبت کافی و سازوکار صعود هوا است.
