
اریک بروور، معاون بخش امنیت مواد هستهای در سازمان «ابتکار عمل تهدید هستهای» و از مقامهای پیشین شورای امنیت ملی و شورای اطلاعات ملی آمریکا، در مقالهای در مجله فارین پالسی، ادعاهای دولت ترامپ درباره ایمنی توافق هستهای با عربستان سعودی را به چالش کشید. او میگوید متن واقعی توافقی که برای بازبینی اجباری به کنگره ارسال شده، با سخنان کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، همخوانی ندارد. رایت مدعی است این قرارداد بالاترین استانداردهای ایمنی و عدم اشاعه هستهای را تضمین میکند، اما بررسی متن قرارداد روایت دیگری دارد.
تناقض در مسئله غنیسازی اورانیوم
دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی صراحتاً اعلام کرده است که تحت این توافق، هیچگونه فعالیت غنیسازی در خاک عربستان انجام نخواهد شد. با این حال، بروور تأکید میکند هر کسی متن توافق را بخواند، با بندی مواجه میشود که اجازه مطالعه دو ساله برای «امکانسنجی غنیسازی اورانیوم» در عربستان را میدهد. این فناوری دوگانه است و میتواند هم در تولید سوخت راکتورهای هستهای و هم در ساخت سلاحهای اتمی به کار رود.
از دیگر نقاط ضعف این توافق، عدم الزام عربستان به پذیرش «پروتکل الحاقی» است. این پروتکل مجموعهای از بازرسیهای بینالمللی تقویتشده است که هدف آن شناسایی فعالیتهای پنهان هستهای است. بروور این غیبت بازرسیها را بهویژه با توجه به پیشینه مقامهای سعودی و تهدیدهای پیشین آنها برای دستیابی به سلاح هستهای (به بهانه برنامه هستهای ایران)، نگرانکننده میداند.
استراتژی «جعبه سیاه» و منافع تجاری
دولت ترامپ این قرارداد را بیش از آنکه یک توافق امنیتی ببیند، فرصتی چند میلیارد دلاری برای شرکتهای هستهای آمریکا میداند. مقامهای واشنگتن برای توجیه حفرههای عدم اشاعه، روی مفهوم «جعبه سیاه» شرطبندی کردهاند. استدلال آنها این است که اگر در آینده غنیسازی رخ دهد، این فعالیت در تأسیساتی انجام خواهد شد که مالکیت و اداره آن بهطور کامل در دست آمریکا باشد.
- هدف آمریکا:کنترل مستقیم برنامه غنیسازی برای جلوگیری از اشاعه.
- دیدگاه بروور:استدلال دولت آمریکا مبنی بر بیاهمیت بودن کاستیهای توافق به دلیل کنترل واشنگتن، پذیرفتنی نیست.
- ریسک اصلی:فراهم کردن زیرساختهای فنی در کشوری که پیشتر تمایل به تسلیحات هستهای نشان داده است.