جغرافیای عطش؛ چرا آتاکاما خشک است؟
صحرای آتاکاما در موقعیتی استراتژیک اما دشوار قرار گرفته است. این بیابان میان رشتهکوه آند و کوههای ساحلی محصور شده و همین حصار طبیعی باعث میشود رطوبت هم از سمت جنگلهای آمازون و هم از طرف اقیانوس آرام به این منطقه نرسد.
آمارها نشان میدهد میانگین بارندگی سالانه در این منطقه حدود ۱۵ میلیمتر است. وضعیت در بخشهای مرکزی بیابان وخیمتر است؛ جایی که میزان بارش سالانه به تنها یک تا سه میلیمتر میرسد و در برخی سالها، حتی یک قطره باران هم بر خاک این منطقه نمینشیند.
النینو و تغییر معادلات اقلیمی
امسال اما طبیعت روایت دیگری داشت. رویداد قدرتمند النینو در شرق اقیانوس آرام، توازن اقلیمی منطقه را برهم زد و بارشهای سنگینی را به آتاکاما آورد. گزارشهای میدانی حاکی از آن است که برخی نقاط این بیابان در فصل جاری حدود ۱۸۰ میلیمتر باران دریافت کردهاند؛ رقمی که برای منطقهای با این ویژگیها، غیرعادی و استثنایی است.
اگرچه بارشهای شدید در بخشهای دیگر آمریکای جنوبی خساراتی به بار آورده، اما در آتاکاما این رطوبت همان کلید نجات بود. آبهای جاری در خاک، بذرهایی را که سالها در انتظار بودند، بیدار کرد و منجر به پدیده خیرهکننده «بیابان گلدار» شد.
زیستشناسی بقا در دل بیابان
دانشگاه کاتولیک شیلی دادههای جالبی درباره این تحول گیاهی ارائه داده است. پوشش گیاهی این پدیده شامل ویژگیهای زیر است:
- تعداد گونهها: حدود ۱۸۹۳ گونه گیاهی در این چرخه رشد نقش دارند.
- بومی بودن: بسیاری از این گیاهان منحصر به این منطقه هستند و در هیچ جای دیگر جهان یافت نمیشوند.
- قدرت تحمل: بذرهای برخی گونهها توانایی خفتگی تا ۱۰ سال را دارند و تنها با بارشهای مؤثر فعال میشوند.
گیاهان آتاکاما برای زندهماندن در یکی از سختترین محیطهای زمین، سازگاریهای بیولوژیکی خاصی پیدا کردهاند تا در کوتاهترین زمان ممکن پس از بارش، چرخه رشد و تولیدمثل خود را به اتمام برسانند.