بسیاری از کسانی که با احساس خستگی همیشگی به پزشک مراجعه میکنند، به سرعت به سراغ آزمایشهای آهن یا بررسی قند خون میروند. اما واقعیت این است که کمبود دو ویتامین حیاتی از گروه ب، یعنی ویتامین B12 و فولات (B9)، اغلب در سایه قرار میگیرند و تشخیص آنها زمانبر است.
نقش حیاتی ویتامینهای B12 و فولات در بدن
این دو ماده در زنجیره پیچیده متابولیسم بدن جایگاه ویژهای دارند. بدون حضور کافی B12 و فولات، بدن در ساخت دیانای (DNA) و ترمیم بافتها دچار مشکل میشود. فراتر از این، تولید مواد شیمیایی پیامرسان در مغز که مستقیماً بر انگیزه و خلقوخوی انسان اثر میگذارند، به این ویتامینها وابسته است.
گسترش رژیمهای غذایی وگان و برخی بیماریهای زمینهای، احتمال کمبود این مواد را در سالهای اخیر افزایش داده است. نکته اینجاست که برخلاف کمبود آهن یا دیابت نوع ۲ که در آگاهی عمومی جای گرفتهاند، کمبود ویتامینهای گروه ب کمتر به عنوان دلیل اول خستگی بررسی میشود.
چالش تشخیص؛ چرا آزمایش خون کافی نیست؟
پزشکان تأکید میکنند که خستگی علامت مبهمی است و تقریباً هر بیماری میتواند آن را ایجاد کند. فهرست عوامل احتمالی که باید در بررسیها لحاظ شوند عبارتند از:
- افسردگی و اختلالات روانی
- دوران بارداری
- مسمومیت با مونوکسیدکربن
- سندرم خستگی مزمن
حتی راهنمای پزشکی بریتانیا آزمایش سطح B12 و فولات را توصیه کرده، اما این آزمایشها معمولاً در اولویتهای نخستین پزشکان قرار ندارند. مشکل بزرگتر این است که سطح این ویتامینها در خون لزوماً نشاندهنده مقدار موجود در بافتهای بدن نیست و میتواند تصویر گمراهکنندهای ارائه دهد.
جایگزین دقیقتر برای تشخیص
برای عبور از ابهام آزمایشهای خونی ساده، متخصصان به آزمایش «هموسیستئین» اشاره میکنند. این آزمایش میتواند اطلاعات دقیقتری درباره وضعیت متابولیک بدن و کمبود واقعی ویتامینها ارائه دهد و مسیر درمان را هموارتر کند.