خبرگزاری رویترز با استناد به گفتههای دو منبع ایرانی، دو مقام منطقهای و دو دیپلمات غربی، تنگه هرمز را به کانون چانهزنیهای جاری برای پایان دادن به نبرد فرسایشی میان ایران و ایالات متحده تبدیل کرده است. در این معادله، دو طرف بر سر دو نقطه مقابل ایستادهاند: تهران خواستار رفع فوری محاصره اقتصادی و دریایی است تا فشار بر درآمدهای ارزی کشور کاهش یابد، در حالی که واشنگتن امنیت دریانوردی و عبور آزادانه جریان انرژی از این آبراهه استراتژیک را شرط اول خود میداند.
فرمول مرحلهای برای شکستن بنبست
یک مقام ارشد ایرانی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، مسیر معقول برای خروج از وضعیت فعلی را در یک توافق مرحلهای میبیند. بر اساس این طرح، گام نخست شامل اقدامات متقابلی است که در صورت تحقق، هر دو طرف از موضع خود عقبنشینی میکنند:
- ایران مجوز تردد کشتیها از تنگه هرمز را صادر میکند.
- ایالات متحده محاصره اقتصادی را برچیده و دسترسی تهران به بخشی از داراییهای مسدودشده را فراهم میکند.
سایه انتخابات آمریکا و بحران اعتماد
پذیرش این سازوکار برای دونالد ترامپ دشوار است. او پیش از این تجربه فروپاشی تفاهمات در ماه ژوئیه را داشته و این موضوع بیاعتمادی عمیقی میان طرفین ایجاد کرده است. ترامپ معتقد است احتمال دستیابی به توافق، پس از انتخابات میاندورهای کنگره در تاریخ 3 نوامبر (12 آبان) بیشتر است. در مقابل، دیپلماتهای اروپایی اشاره میکنند که فهرست مطالبات هیئت ایرانی بسیار طولانی و جامع است و پذیرش آن زمانبر خواهد بود.
سنجش شانس توافق پیش از انتخابات
دنیس راس، دیپلمات باسابقه آمریکایی، شانس دستیابی به یک توافق رسمی پیش از انتخابات را حدود 30 درصد برآورد میکند. با این حال، او معتقد است انگیزههای متقابل هر دو طرف را برای معامله تقویت میکند. از سوی واشنگتن، بازگشایی کامل هرمز و مهار قیمت جهانی نفت و بنزین در داخل آمریکا، به سود سبد رای جمهوریخواهان است. تهران نیز میتواند از اضطرار سیاسی ترامپ برای کسب بیشترین بهره اقتصادی استفاده کند.