دسترسی به سیگنال‌های رادیویی مستقیم از سیارات خارج از منظومه شمسی همواره یک چالش بزرگ برای اخترشناسی بوده است. پیش از این، امواج رادیویی متعددی شناسایی شده بود، اما پژوهشگران نمی‌توانستند با قطعیت بگویند این سیگنال‌ها از خود سیاره می‌آیند یا محصول فعالیت‌های ستاره میزبان هستند. اکنون گروهی از دانشمندان توانستند این ابهام را برطرف کنند و منبع انتشار امواج را به سیاره Beta Pictoris b نسبت دهند که در فاصله ۶۳ سال نوری از زمین قرار دارد.
تفکیک سیگنال سیاره از ستاره میزبان
برای رسیدن به این نتیجه، اخترشناسان در چهار نوبت طی سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ ستاره Beta Pictoris را با تلسکوپ MeerKAT رصد کردند. این ستاره که از نوع «اولیه» است و نسبت به خورشید ما گرم‌تر و بزرگ‌تر است، سه سیاره را در مدار خود دارد که با حروف b، c و d شناخته می‌شوند.
پژوهشگران برای تعیین دقیق منبع سیگنال از «اختروش‌ها» به‌عنوان نقاط مرجع در نقشه آسمان استفاده کردند. این روش به آن‌ها اجازه داد تا با دقت بالایی بفهمند منبع انتشار امواج، نه ستاره میزبان، بلکه سیاره Beta Pictoris b است.
جزئیات فنی سیگنال‌های شناس‌شده
داده‌های رادیویی به‌دست‌آمده نشان‌دهنده ویژگی‌های خاصی است که با الگوهای رادیویی شناخته‌شده در منظومه شمسی همخوانی دارد. جزئیات این سیگنال‌ها عبارتند از:
- بازه فرکانسی: بین ۰.۸۵ تا ۳.۵ گیگاهرتز.
- ماهیت: فوران‌های کوتاه، تکرارشونده و دارای قطبش دایره‌ای.
- فاصله دقیق: حدود ۶۳.۴ سال نوری از زمین.
منشأ سیگنال‌ها: شفق‌های قطبی دوردست
این کشف به معنای یافتن نشانه‌هایی از حیات بیگانه نیست. بر اساس تحلیل‌ها، این امواج رادیویی حاصل پدیده‌ای به نام ECMI (ناپایداری تلاپ‌بند سیکلوترون الکترونی) هستند. این فرآیند دقیقاً همان مکانیزمی است که در زمین و مشتری باعث ایجاد شفق‌های قطبی می‌شود.
شفق‌های قطبی زمانی شکل می‌گیرند که ذرات باردار با جو و میدان مغناطیسی یک سیاره برهم‌کنش داشته باشند. بنابراین، شناسایی این سیگنال‌ها در واقع تأییدی بر وجود میدان مغناطیسی و جو در سیاره Beta Pictoris b است که اجازه می‌دهد پدیده‌هایی مشابه شفق‌های قطبی زمین در آنجا رخ دهد.