تضاد مجوزهای دولتی با درخواست واردکنندگان
سید جواد حسینیان، عضو اتاق بازرگانی، در تحلیل وضعیت تأمین نهادههای دامی کشور به شکاف موجود میان درخواست فعالان اقتصادی و تصمیمات دولت اشاره کرد. او میگوید واردکنندگان صریحاً از دولت خواستهاند تا اجازه دهد کل نیاز کشور به نهادههای دامی از مرزهای شمالی، بهویژه از روسیه و قزاقستان تأمین شود، اما در عمل، دولت همچنان مجوزهای واردات از برزیل را صادر میکند.
ریسک مسیرهای طولانی و محاصره دریایی
وابستگی به برزیل، یعنی اتکا به یکی از طولانیترین زنجیرههای حملونقل دریایی جهان. این مسیر بهطور ذاتی با ریسکهای متعددی گره خورده است. از نوسانات بیمه و اختلال در بنادر گرفته تا فشارهای سیاسی و نظامی در آبهای بینالمللی، همگی میتوانند هر لحظه این زنجیره را پاره کنند.
حسینیان تأکید میکند که در شرایط فعلی، تکیه بر مسیرهای دوردست باعث میشود «محاصره دریایی آمریکا» عملاً مؤثر واقع شود. وقتی مسیرهای جایگزین و نزدیک وجود دارد، پذیرفتن ریسک مسیرهای دریایی طولانی، آسیبپذیری استراتژیک کشور را افزایش میدهد.
برتریهای مسیر شمال در برابر مسیر جنوب
مقایسه سادهای میان مبادی وارداتی برزیل و کشورهای همسایه شمالی، تفاوتهای بنیادین در امنیت مسیر را نشان میدهد:
- مسافت و زمان:روسیه و قزاقستان در همسایگی حوزه خزر قرار دارند و فاصله فیزیکی بسیار کمتری با ایران دارند.
- تنوع لجستیکی:استفاده از مسیرهای زمینی و ریلی در شمال، وابستگی به کشتیرانی و بنادرهای بینالمللی را کاهش میدهد.
- کاهش ریسک:توسعه مسیرهای ترکیبی با همسایگان شمالی، به معنای تنوعبخشی به مبادی وارداتی و خروج از انحصار مسیرهای دریایی است.
امنیت مسیر؛ تکه گمشده امنیت غذایی
بسیاری از سیاستگذاران امنیت غذایی را تنها در خرید کالا و تأمین مقدار مورد نیاز میبینند، اما واقعیت این است که امنیت کالا بدون امنیت مسیر معنا ندارد. نهاده دامی مستقیماً بر تولید گوشت، مرغ، تخممرغ و لبنیات اثر میگذارد. هرگونه اختلال در مسیر ترانزیت این نهادهها، بهسرعت خود را در سفره مردم و قیمت مواد پروتئینی نشان میدهد. بنابراین، جابهجایی محور واردات از اقیانوسها به مرزهای شمالی، بیش از آنکه یک تصمیم تجاری باشد، یک ضرورت امنیتی برای حفظ ثبات بازار مواد غذایی است.