دکتر حفیظه مهدیان، پژوهشگر و مدرس سواد رسانه، در کتاب جدید خود با عنوان «تلگرام و متقاعدسازی، هویت و نقش جنسیتی زنان» که توسط انتشارات شناخت پژوه منتشر شده است، به کالبدشکافی سازوکارهای بازتعریف هویت زنانه در فضای مجازی پرداخته است. او معتقد است شبکههای اجتماعی صرفاً ابزاری برای ارتباط نیستند، بلکه بسترهایی برای تغییر نگرشها و باز تعریف نقشهای جنسیتی محسوب میشوند.
تحلیل نقش پلتفرمها در بازتعریف هویت زنانه
این اثر بر این نکته تمرکز دارد که محتوای رسانهای چگونه میتواند بر برداشت مخاطب از هویت شخصیاش اثر بگذارد. هرچند محوریت کتاب بر پلتفرم تلگرام است، اما تحلیلهای ارائه شده در آن را میتوان در سایر شبکههای اجتماعی نیز پیاده کرد. هدف اصلی این پژوهش، شناساندن تکنیکهای متقاعدسازی است تا مخاطب بتواند لایههای پنهان پیامهای رسانهای را تشخیص دهد.
فراتر از تلگرام؛ ابزاری برای نگاه انتقادی
بهرهگیری از نگاه انتقادی در مواجهه با پیامهای مربوط به جنسیت، یکی از دستاوردهای مطالعه این کتاب است. مهدیان بر این باور است که تقویت سواد رسانهای به زنان و دختران کمک میکند تا در برابر جریانهای متقاعدکننده، واکنشی آگاهانه داشته باشند.، کتاب بر موارد زیر تأکید دارد:
- شناسایی شیوههای متقاعدسازی در محتواهای بصری و متنی.
- تحلیل تأثیرات روانشناختی پیامهای جنسیتی بر مخاطب جوان.
- توسعه تفکر انتقادی برای تفکیک حقیقت از روایتهای ساختگی.
گذار از مقابله مستقیم به اقناع هوشمندانه
با گسترش روزافزون صفحات فمینیستی و جریانهای مختلف در فضای مجازی، روشهای پاسخ به شبهات تغییر کرده است. مهدیان تأکید میکند که مقابله مستقیم و صلب با این جریانها، راهکار مؤثری نیست. در عوض، باید از روشهای «اقناع هوشمندانه» استفاده کرد.
او معتقد است برای مواجهه با مخاطبان، بهویژه دختران جوان، باید از متدهایی استفاده کرد که به جای تخریب، بر پایه تبیین و آگاهسازی باشد. بازپسگیری میدان روایت از رسانههای متخاصم، مستلزم شناخت دقیق تجربه زیسته مخاطب و جایگزینی روایتهای توخالی با تحلیلهای واقعبینانه و مستدل است.