رسانهای که خود را تحمیل میکند
نقاشی دیواری تنها یک فعالیت تزئینی نیست، بلکه رسانهای است که بهطور مستقیم با چشم شهروندان در تماس است. این هنر میتواند پیامهای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی را منتقل کند و به روایت تاریخ و فرهنگ یک منطقه بپردازد. اما همین حضور پررنگ در فضای شهری، حساسیتهای ویژهای را میطلبد.
به دلیل ماهیت دیدهشدن، دیوارنگارهها خود را به نگاه رهگذران تحمیل میکنند. از همین رو، انتخاب موضوع، نوع اجرا و حتی مکان اجرای اثر، نقشی حیاتی در پذیرش یا رد آن توسط جامعه دارد.
مرز میان هنر و تشویش بصری
برخی از آثار خلقشده در مشهد، هم از نظر محتوایی و هم از نظر فرم و اجرای فنی، با واکنشهای متفاوتی روبهرو شدهاند. لادن اورنگی، مدرس دانشگاه و دبیر بخش نقاشی دیواری در جشنوارههای هنر شهری سال ۱۴۰۰، بر این باور است که هر دیواری لزوماً بوم مناسبی برای نقاشی نیست.
او تأکید میکند که در برخی موارد، رها کردن دیوارهای شهر به حال خودشان، بسیار بهتر از پوشاندن آنها با نقاشیهای بیقاعده است. اجرای آثار بدون رعایت قواعد زیباییشناسی و پیامرسانی درست، تنها باعث ایجاد تشویش در فضای شهری میشود. کاهش فعالیتهای اخیر در حوزه نقاشی دیواری مشهد را نباید لزوماً نشانه ضعف دانست، بلکه شاید بازنگری در کیفیت آثار ارجح از کمیت باشد.
چالشهای اداری و دغدغههای مالی
علاوه بر مسائل فنی و زیباییشناختی، هنرمندان فعال در این حوزه با موانع ساختاری روبهرو هستند. لادن اورنگی و حسین ششکلانی به عنوان فعالان این عرصه، به مشکلات متعددی در زمینه مدیریت پروژهها اشاره کردهاند. این دغدغهها را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- ابهامات در مفاد قراردادهای اجرایی.
- عدم تناسب مبالغ پرداختی با حجم کار و هزینههای اجرا.
- اختلال در نحوه و زمانبندی پرداخت دستمزدها.
این مسائل باعث شده تا انگیزه بسیاری از هنرمندان برای مشارکت در پروژههای شهری کاهش یابد و فضای رقابتی برای ارتقای کیفیت آثار تحتالشعاع چالشهای مالی قرار گیرد.