بخارات جیوه و تایید گزارشهای باستانی
پژوهشهایی که سال ۲۰۲۰ در مجله علمی Scientific Reports منتشر شد، وجود مقادیر غیرطبیعی بخار جیوه در اطراف تپه آرامگاه را تایید کرد. این یافته علمی، در واقع مهر تاییدی بر نوشتههای «سیما چیان»، مورخ مشهور دودمان هان است. او حدود سال ۹۱ پیش از میلاد در کتاب «شیجی» (یادداشتهای تاریخی)، به وجود جیوه در این محوطه اشاره کرده بود.
همین خطر سمی باعث شد پژوهشگران استراتژی خود را تغییر دهند. آنها بهجای شکافتن بدنه آرامگاه، از فناوریهای غیرمخرب استفاده میکنند. در حال حاضر ابزارهایی چون رادار نفوذکننده به زمین و تصویربرداری با پرتوهای میونی کیهانی، تنها راه بررسی ساختار درونی این مجموعه بدون آسیب زدن به آن هستند.
پروژهای عظیم با ۷۰۰ هزار کارگر
این مجموعه زیرزمینی در نزدیکی شهر شیآن در استان شاآنشی قرار دارد و یکی از بزرگترین محوطههای باستانشناسی جهان است. چین شی هوانگ، فرمانروایی که در سال ۲۲۱ پیش از میلاد دودمان چین را بنیان گذاشت، ساخت آرامگاه خود را از سال ۲۴۶ پیش از میلاد آغاز کرد. این پروژه عظیم ۳۸ سال به طول انجامید و تخمین زده میشود حدود ۷۰۰ هزار کارگر در ساخت آن مشارکت داشته باشند.
جهان با بخشی از این عظمت در سال ۱۹۷۴ آشنا شد؛ زمانی که کشاورزان بهطور اتفاقی به بخشهای بیرونی مجموعه برخورد کردند. این کشف منجر به شناسایی هزاران سرباز سفالی در اندازه واقعی شد که بعدها به «ارتش سفالین» شهرت یافتند.
موانع فنی و سیاسی برای گشودن تپه مرکزی
با وجود کشف ارتش سفالین، اتاق تدفین اصلی امپراتور در تپه مرکزی همچنان دستنخورده باقی مانده است. این تصمیم حاصل سه عامل اصلی است:
- محدودیتهای حفاظتی:ترس از نابودی آثار در اثر تماس ناگهانی با اکسیژن و تغییرات جوی.
- ایمنی کاوشگران:وجود جیوه و خطرات احتمالی محیطی.
- سیاستهای میراث فرهنگی:رویکرد فعلی دولت چین مبنی بر حفظ آثار برای نسلهای آینده تا رسیدن به فناوریهای پیشرفتهتر.
تجربیات تلخ دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ در کاوش گودالهای بیرونی، دلیل اصلی این احتیاط است. در آن زمان، تماس ناگهانی مجسمههای سفالی با هوا باعث شد لایههای لاکی و رنگهای ظریف آنها بهسرعت تخریب شود. باستانشناسان نمیخواهند این فاجعه در اتاق مرکزی تکرار شود.