پکن بازی پیچیدهای را در مواجهه با ایران پیش میبرد. این کشور همزمان که در شورای امنیت مقابل قطعنامههای مربوط به تنگه هرمز میایستد و ادبیات تند واشنگتن را نمیپذیرد، امنیت و آزادی کشتیرانی در این منطقه را اولویت خود میداند. تضاد رفتاری پکن در عمل هم دیده میشود؛ شرکتهای دولتی چین برای حفاظت از منافع اقتصادی خود، نفتکشها را از آبراههای پرخطر دور کردهاند.
جنجال چهار شرط پکن؛ ادعای مرعشی یا واقعیت سیاسی؟
در آستانه سفر احتمالی محمدباقر قالیباف به پکن، اظهارات حسین مرعشی، دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی، بحثهای تازهای را برانگیخت. مرعشی مدعی شد پکن برای گسترش مناسبات و پذیرش این سفر، چهار شرط تعیین کرده است:
- باز شدن تنگه هرمز
- عدم دریافت عوارض از کشتیها
- پایان دادن به اختلافات با عربستان سعودی
- حلوفصل اختلافات با ایالات متحده آمریکا
اگر چنین پیامی واقعاً از پکن منتقل شده باشد، معنای آن فراتر از یک سفر دیپلماتیک ساده است. در این صورت، چین عملاً به تهران گفته است که توسعه مناسبات اقتصادی تنها در صورتی ممکن است که ایران بخشی از بحرانهای خارجی خود را مدیریت کند. با این حال، دفتر نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین بلافاصله این روایت را تکذیب کرد و انتساب چنین شروطی به پکن را رد نمود.
از بیشکک تا پکن؛ تفسیرهای متناقض از یک دیدار کوتاه
دیدار کوتاه و سرپایی مسعود پزشکیان و شی جینپینگ در حاشیه اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، موجی از تحلیلها را در شبکههای اجتماعی به راه انداخت. برخی این ملاقات را نشانه «سرد شدن» روابط دو کشور دانستند و در مقابل، گروهی دیگر آن را یک دیدار حاشیهای معمول توصیف کردند که نباید بیش از حد به آن بار سیاسی داد.
منافع ملی؛ تنها معیار تصمیمات پکن
جایگاه چین در معادله فعلی ایران را نمیتوان در دوگانه ساده «متحد راهبراند» یا «دوست نیمهراه» خلاصه کرد. پکن در فضایی میان این دو نقطه حرکت میکند و هر اقدامی در این مسیر، دقیقاً بر اساس منافع ملی چین تعریف میشود. برای پکن، ثبات منطقه و جریان آزاد انرژی اولویت است، حتی اگر در لایه دیپلماتیک، مخالف تحریمهای آمریکا باشد.