یک کیسه برنج در قفسه فروشگاه، در حالت عادی تنها یک کالای مصرفی ساده است. اما وقتی روی بستهبندی کالایی را میبینیم که سالهاست نامش با تحریمها و تقابلهای سیاسی گره خورده، ماجرا از یک خرید روزمره فراتر میرود. گزارشهایی از عرضه برنج آمریکایی در بازار زنجان منتشر شده است؛ موضوعی که فراتر از یک تخلف احتمالی در عرضه کالا، لایه به لایه مسیر واردات و مجوزهای قانونی آن را زیر سؤال میبرد.
از قفسه فروشگاه تا گمرک؛ کالا چگونه وارد شد؟
دسترسی مصرفکننده به این کالا در ویترین فروشگاهها، نشاندهنده عبور آن از چندین مرحله توزیع است. اگر این برنجها خارج از مسیرهای قانونی وارد شده باشند، نخستین ضربه را شبکه نظارت و مقابله با قاچاق میخورد. کالای قاچاق به سادگی به قفسه فروشگاه نمیرسد؛ این کالا باید از مرز عبور کند، توسط ماشینهایی حمل شود و در نهایت توسط توزیعکنندگانی به دست فروشنده برسد.
بنابراین نمیتوان مسئله را صرفاً به فروشنده محدود کرد و پرونده را در همان نقطه بست. حضور این محصول در بازار زنجان، نشان میدهد که یا زنجیره نظارتی در بخشی از مسیر دچار خلأ جدی بوده یا سازوکاری برای نفوذ این کالاها در بازار ایجاد شده است.
پرسشهای بیپاسخ از متولیان
برای روشن شدن ابعاد این اتفاق، پاسخ به چند سؤال کلیدی ضروری است:
- این کالا دقیقاً از چه مسیری و از کدام نقطه مرزی وارد کشور شده است؟
- چه شخص یا شرکتی مسئول واردات این محموله بوده است؟
- شبکه حملونقل و توزیع این کالا تا رسیدن به فروشگاههای زنجان شامل چه حلقههایی است؟
- آیا برای عرضه این کالا مجوز قانونی صادر شده یا با تکیه بر خلأهای نظارتی توزیع شده است؟
مسئولیت دستگاههای نظارتی
اگر منشأ کالا غیرقانونی باشد، این اتفاق زنگ خطری برای نهادهای انتظامی و نظارتی است. در این میان، دستگاههای متولی تجارت، سازمان جهاد کشاورزی و سازمان تعزیرات باید پاسخ دهند که چگونه کالایی با این مشخصات، بدون اینکه شناسایی شود، به نقطه نهایی توزیع یعنی فروشگاههای زنجان رسیده است. بررسی مسیر این کالا، تنها شناسایی یک محموله نیست، بلکه شناسایی نقاط ضعف در زنجیره امنیت غذایی و نظارت بر واردات است.