اشتهای هژمونیک تل‌آویو و مسئله آنکارا

برای درک مناسبات پیچیده امروز در منطقه غرب آسیا و هراسی که مقامات رژیم صهیونیستی گاه و بی‌گاه از قدرت‌گیری ترکیه ابراز می‌کنند، باید به عقب بازگردیم. عثمانی در کنار ایران، یکی از دو امپراتوری بزرگ منطقه بود که نفوذ آن محدود به غرب آسیا نبود، بلکه در شمال آفریقا، شرق اروپا و بالکان نیز امتداد داشت. با این حال، ترکیه نوین در سیاست خارجی خود تا مدت‌ها فاقد هویت مستقلی بود و توان جریان‌سازی نداشت. از ابتدای قرن جدید، این بحث در ترکیه جدی می‌شود که با هویتی مشخص، مسیر مستقلی را در سیاست خارجی دنبال کنند. این هویت مستقل، از لحاظ تاریخی و نه صرفاً اراده هیئت حاکمه، پیوندی ناگسستنی با هویت اسلامی برقرار می‌کند. در نتیجه، جبر جغرافیا و تاریخ، ترکیه را فارغ از اینکه چه کسی در آن حاکم باشد، خواه‌ناخواه به سطحی از تقابل و رقابت با رژیم صهیونیستی می‌کشاند. تقریباً از حدود سال‌های 2004 و 2005، ما شاهد شکل‌گیری سه بلوک در منطقه بودیم؛ بلوک مقاومت، بلوک حامی جریانات اسلام‌گرای سنی با محوریت ترکیه و قطر و بلوک سوم که در فضای عربی به بلوک مقابله با «بهار عربی» مشهور شد و ویژگی بارز آن مقابله با هر نوع اسلام‌گرایی بود. در ابتدا عربستان کلاسیک رکن اصلی بلوک سوم بود، اما به مرور امارات محوریت این بلوک را به دست گرفت. امارات برخلاف الگوی مصر که دهه‌ها پیش اسرائیل را به رسمیت شناخت اما روابط را سرد نگه داشت، اتحاد با اسرائیل را به سطح مردمی برد. در واکنش به این هم‌گرایی شدید امارات و اسرائیل، عربستان شروع به فاصله‌گیری از بلوک ضد اسلام سیاسی کرد و امروز به ترکیه بسیار نزدیک شده است. در این میان، مصر نیز با اینکه در داخل ضد اسلام سیاسی است، روابط منطقه‌ای خود را با ترکیه و قطر به طرز معناداری پیشرفت داده است. در این فضا، تقابل اصلی در قالب تقاطع «دو هلال» شکل گرفت. هلال اول از ترکیه و سوریه می‌آید، مصر را خاکستری نگه می‌دارد، به سودان (دولت برهان)، سومالی، یمن (حزب اصلاح) و نهایتاً قطر می‌رسد. در مقابل، هلال دوم فرامنطقه‌ای است؛ از یونان و قبرس آغاز شده و با عبور از اسرائی