جنگ جهانی دوم بین سالهای ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵ میلادی (۱۳۱۸ تا ۱۳۲۴ خورشیدی) به مدت ۶ سال ادامه یافت. این نبرد تنها یک درگیری نظامی ساده نبود، بلکه بحرانی جهانی بود که ۶۱ کشور از پنج قاره را مستقیماً به میدان کشاند. حدود یکمیلیارد و ۷۰۰ میلیون نفر، یعنی سهچهارم جمعیت آن زمان کره زمین، به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم درگیر این جنگ شدند.
سربازان میدان نبرد و نرخ مرگومیر
بیش از ۱۱۰ میلیون سرباز در جبهههای مختلف جنگیدند. اما نکته تکاندهنده، نرخ بالای تلفات است؛ حدود ۴۵ میلیون نظامی در این درگیریها کشته شدند. یعنی به طور متوسط، از هر پنج سربازی که لباس نظامی پوشید، دو نفر بازنگشتند.
بزرگترین ارتشهای درگیر در این جنگ متعلق به سه کشور بود:
بسیاری از این نیروها نظامی حرفهای نبودند. بیش از ۷۰ درصد سربازان از طریق داوطلبانه یا بسیج عمومی وارد جنگ شدند؛ فقدان تخصص نظامی در این حجم گسترده از نیروها، احتمالاً یکی از دلایل اصلی تلفات سنگین در نبردهای این دوران بود.
تراژدی انسانی در جبهه شرق
تخمینها نشان میدهد کل قربانیان این جنگ بین ۶۵ تا ۸۵ میلیون نفر بوده است. شوروی سنگینترین بهای این نبرد را پرداخت و ۲۷ میلیون کشته داد؛ یعنی در طول سالهای جنگ، روزانه ۱۸ هزار نفر از شهروندان شوروی جان باختند. تنها در نبرد لنینگراد، طی ۹۰۰ روز، یک میلیون نفر کشته شدند.
در مجموع، حدود ۷۰ درصد از کل کشتهشدگان جنگ جهانی دوم متعلق به دو کشور شوروی و چین بود. آلمان نیز به عنوان آغازگر این جنگ، ۷ میلیون نظامی خود را از دست داد. نکته قابل توجه این است که ۹۵ درصد تلفات نظامی آلمان در جریان حمله به شوروی یا همان «عملیات بارباروسا» رخ داد.
تلفات غیرنظامیان
اگر مجموع تلفات را ۸۵ میلیون نفر و تلفات نظامی را ۴۵ میلیون نفر بدانیم، بیش از ۴۰ میلیون غیرنظامی قربانی این جنگ شدند. بخش بزرگی از این کشتار در شرق آسیا اتفاق افتاد و میلیونها انسان عادی در میان آتش جنگهای بزرگترین قدرتهای جهان سوختند.