خلاء تصفیه در واحدهای صنعتی؛ آمار تکاندهنده
بسیاری از واحدهای صنعتی کشور بدون هیچگونه فرآیند تصفیه، فاضلاب خود را مستقیماً به طبیعت میسپارند. بررسی وضعیت کارگاههای صنعتی نشان میدهد که ۱۸۲۳ واحد صنعتی فاقد هرگونه سیستم تصفیه فاضلاب هستند و وضعیت ۱۵۰۸ کارگاه دیگر نیز نامشخص است.
این بیتوجهی به استانداردهای زیستمحیطی، مسیرهای مختلفی برای آلودگی منابع آبی ایجاد کرده است:
- ۱۲۴ کارگاه صنعتی پساب خود را مستقیماً به رودخانهها میریزند.
- ۱۶ واحد صنعتی منابع حساستر یعنی دریاچهها و تالابها را آلوده میکنند.
- ۱۲ کارگاه صنعتی نیز فاضلاب خود را به دریا میفرستند.
این اعداد تنها اعداد نیستند؛ بلکه نشاندهنده تهدیدی جدی برای امنیت غذایی، سلامت عمومی و پایداری اقتصادی کشورند که در صورت عدم مداخله دولت، جبران آنها غیرممکن خواهد بود.
سموم صنعتی در سفرههای آب شرب
منابع آب آشامیدنی، چاهها و سفرههای زیرزمینی، هدف نهایی این پسابهای تصفیه نشدهاند. خطر اصلی در ورود فلزات سنگین به این چرخه است. در واحدهایی که تصفیه خانه ندارند، هیچ مانعی برای ورود آلایندههای خطرناک به محیط زیست و زنجیره غذایی انسان وجود ندارد.
موادی نظیر سرب، جیوه، کادمیوم و کروم وقتی وارد منابع آبی شوند، با تصفیه خانههای معمولی آب شرب به راحتی حذف نمیشوند. این فلزات در بدن انسان تجمع مییابند و در بلندمدت منجر به بیماریهای مزمن کلیوی، اختلالات عصبی و سرطان میشوند.
منطق اقتصادی؛ پیشگیری یا درمان؟
دولتها اغلب هزینه ساخت تصفیه خانههای صنعتی را هزینهای اضافی میبینند، اما واقعیت اقتصادی متفاوت است. تجمع فلزات سنگین در بدن شهروندان، فشار مضاعفی بر سیستم بهداشتی و درمانی وارد میکند. هزینه درمان بیماریهای ناشی از آلودگی آب، چندین برابر هزینه سرمایهگذاری برای احداث تصفیه خانههای صنعتی است. تصفیه پسابها نه یک انتخاب زیستمحیطی، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای کاهش هزینههای بهداشت عمومی است.