چالش مالکیتهای پراکنده در عرصههای تاریخی
وجود مالکان متعدد در محدوده محوطههای تاریخی، همواره یکی از بزرگترینe چالشهای پیش روی متولیان حفاظت بوده است. شهباز محمودی، معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز، تملک اراضی را کلید مدیریت یکپارچه این مناطق میداند. او معتقد است پراکندگی مالکیت، روند صیانت از آثار را با دشواریهای جدی مواجه میکند و تنها با تعیین تکلیف قطعی اراضی است که میتوان برنامهای جامع برای حفاظت اجرا کرد.
وضعیت مالکیت در تپه مردآباد
عرصه تاریخی تپه مردآباد که در شهرستان ماهدشت واقع شده، شامل بیش از ۶۰ پلاک ارضی است. بخشی از این پلاکها دارای سند رسمی هستند و همین موضوع، اولویت تملک آنها را برای دولت بالا برده است.، با بهرهگیری از اعتبارات جاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دو پلاک از این اراضی سنددار خریداری شد. اکنون اسناد این دو قطعه زمین رسماً به نام ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز منتقل شده است.
گامی برای مدیریت متمرکز و حفاظتی
انتقال مالکیت این اراضی به دولت، صرفاً یک اقدام اداری نیست، بلکه پیشنیازی برای تغییر رویکرد مدیریتی در این محوطه است. وقتی زمینها تحت مالکیت دستگاه متولی قرار میگیرند، امکانات زیر فراهم میشود:
- برنامهریزی منسجم برای حفاظت از لایههای تاریخی تپه مردآباد.
- اجرای دقیق ضوابط میراث فرهنگی بدون تداخل با حقوق مالکان خصوصی.
- تسهیل عملیات حفاری و پژوهشهای باستانشناسی.
محمودی تأکید کرد که تملک این دو پلاک، بخشی از یک فرآیند مستمر است. هدف نهایی، تملک تمامی پلاکهای واجد شرایط در عرصه تپه مردآباد است تا این ظرفیت مهم میراث فرهنگی استان البرز بهطور کامل تحت پوشش حفاظتی قرار گیرد. تحقق این هدف مستلزم استمرار حمایتهای اعتباری دولت و همکاری نزدیک دستگاههای اجرایی استان است.