از هرم غذایی تا بشقاب اختصاصی کودکان
تا پیش از این، توصیههای غذایی در ایران عمدتاً بر اساس هرم غذایی و برای بزرگسالان طراحی شده بود. دکتر احمد اسماعیلزاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، تأکید میکند که کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال سالها بود که از رهنمودهای بومی و اختصاصی بیبهره بودند؛ در حالی که بسیاری از کشورهای جهان مدلهای مشخصی برای این گروه سنی داشتند. اکنون پس از حدود دو سال تلاش در دفتر بهبود تغذیه جامعه، این خلاء برطرف شده است.
پشتوانه علمی و معیارهای تدوین
تدوین این سند جدید حاصل تلاش کمیتهای علمی است که از اساتید و متخصصان تغذیه دانشگاههای علوم پزشکی کشور تشکیل شده است. این تیم برای رسیدن به یک الگوی جامع، پنج محور اصلی را مد نظر قرار داد:
- فرهنگ غذایی ایرانی و الگوهای مصرفی کودکان و نوجوانان
- نیازهای فیزیولوژیک و تغذیهای خاص این گروه سنی
- توصیههای سازمان جهانی بهداشت (WHO)
- تجربیات کشورهای پیشرو در حوزه تغذیه
- بهرهگیری از حمایتهای فنی و نظارتی یونیسف
چالش دوگانه: چاقی در کنار کمغذایی
وضعیت تغذیهای کودکان ایرانی با یک تناقض جدی روبروست. بررسیهای وزارت بهداشت نشان میدهد مشکلات تغذیهای در ایران به دو طیف متضاد تقسیم میشود: از یک سو نرخ چاقی در حال افزایش است و از سوی دیگر، کمبودهای تغذیهای متعددی در کودکان دیده میشود. این دوقطبی، ضرورت اجرای سریع رهنمودهای جدید را بیش از پیش نمایان میکند زیرا الگوهای غلط غذایی مستقیماً بر سلامت بلندمدت این نسل اثر میگذارد.
سادهسازی برای جامعه هدف
متخصصان برای اینکه توصیهها به راحتی توسط کودکان و والدین پذیرفته شود، قالب «بشقاب غذایی» را جایگزین مدلهای پیچیده کردند. هدف از این طراحی، همسویی با مدلهای تغذیه بزرگسالان و در عین حال سادهسازی مفاهیم علمی است تا هر کودکی بتواند سهم هر گروه غذایی را در وعدههای خود تشخیص دهد. این مدل بر اساس مستندات علمی طراحی شده تا در عین سادگی، تمامی نیازهای جسمی رشد کودکان را پوشش دهد.