بیش از دو هزار جایگاه فعال، اما مصرف پایین
ایران از سال ۱۳۸۰ مسیر تنوعبخشی به سبد سوخت را با تمرکز بر سیانجی آغاز کرد تا وابستگی بخش حملونقل به بنزین کاهش یابد. طی این دو دهه، شبکه گستردهای از زیرساختها شکل گرفت. امروز ۲ هزار و ۳۶۵ جایگاه فعال در سراسر کشور فعالیت میکنند که مجموع ظرفیت عرضه آنها را به حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز میرساند. اما واقعیت میدان با این اعداد همخوانی ندارد؛ میزان مصرف روزانه این سوخت تنها ۱۶ میلیون مترمکعب است و بخش بزرگی از ظرفیت شبکه عرضه عملاً بلااستفاده مانده است.
سهم اندک خودروهای دوگانهسوز در ناوگان
نگاهی به ناوگان حملونقل کشور، عمق بحران پذیرش این سوخت را نشان میدهد. از میان ۲۶ میلیون خودروی سبک و نیمهسنگین بنزینسوز، تنها ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار خودرو دوگانهسوز هستند. سهم ۱۵ درصدی این خودروها در کل ناوگان کشور ثابت میکند که هرچند زیرساختهای فیزیکی توسعه یافتهاند، اما نرخ نفوذ این فناوری در خودروها بسیار پایین است.
دو مانع اصلی: قیمت و بیتوجهی خودروسازان
فاصله معنادار میان ظرفیت عرضه و میزان مصرف، ریشه در دو عامل اقتصادی و صنعتی دارد. اول، نبود جذابیت مالی برای مصرفکننده است. رانندگان زمانی به سراغ سوخت جایگزین میروند که اختلاف قیمت میان بنزین و سیانجی بهقدر کافی زیاد باشد تا هزینه تغییر سوخت توجیهپذیر شود.
دوم، تخلفات سیستماتیک خودروسازان در تولید است. اسناد بالادستی دولت صراحتاً تکلیف خودروسازان را مشخص کرده و الزام کردهاند که حداقل ۳۰ درصد از تولیدات آنها دوگانهسوز باشد. اما در سالهای اخیر، این سهم به رقمی ناچیز بین صفر تا ۵ درصد سقوط کرده است. این یعنی خودروهای جدیدی که وارد بازار میشوند، عمدتاً بنزینسوز هستند و عملاً مسیر بازگشت به سیانجی برای نسل جدید خودروها بسته شده است.
- تعداد جایگاههای فعال: ۲,۳۶۵ جایگاه
- ظرفیت عرضه روزانه: ۴۰ میلیون مترمکعب
- میزان مصرف فعلی: ۱۶ میلیون مترمکعب
- سهم خودروهای دوگانهسوز از کل ناوگان: ۱۵ درصد
- سهم واقعی تولید خودروهای دوگانهسوز: ۰ تا ۵ درصد (در مقابل تکلیف ۳۰ درصدی)