بسیاری تصور میکنند زوجها هرچه سالهای بیشتری را در کنار هم بگذرانند، چهره و رفتارهایشان به هم نزدیک میشود. اما تحقیقات مدرن این نظریه قدیمی را رد کرده است. دکتر فریبرز درتاج، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی و رئیس انجمن روانشناسی تربیتی ایران، بر اساس یافتههای پژوهشی در دانشگاه استنفورد تأکید میکند که زوجها پس از ازدواج شبیه هم نمیشوند، بلکه تمایل دارند از همان ابتدا افرادی را انتخاب کنند که شباهتهای ظاهری، شخصیتی و اجتماعی با آنها داشته باشند.
رد نظریه شبیهسازی چهره در ازدواج
محققان دانشگاه استنفورد برای بررسی این ادعا، پژوهشی دقیق روی تصاویر چهره بیش از ۵۰۰ زوج انجام دادند. آنها عکسهای این زوجها را در دو مقطع زمانی مختلف مقایسه کردند: یک بار در ابتدای ازدواج و بار دیگر حداقل ۲۰ سال بعد از شروع زندگی مشترک.
نتایج این بررسیها نشان داد شباهتهای چهره در بسیاری از زوجها از همان لحظه آغاز رابطه وجود داشته و در طول دو دهه زندگی مشترک، تغییر معناداری در این شباهتها رخ نداده است. این یعنی آنچه ما امروز به عنوان «شبیه شدن» میبینیم، در واقع نتیجه انتخاب آگاهانه یا ناخودآگاه فرد از شریکی است که از ابتدا شباهتهایی با او داشته است.
دلایل انتخاب شریک زندگی مشابه
این پرسش پیش میآید که چرا انسانها به دنبال افرادی میگردند که از نظر ظاهری یا شخصیتی شبیه خودشان باشند؟ دکتر درتاج دلایل این گرایش را در دو محور بیولوژیکی و جامعهشناختی تحلیل میکند:
- محیط جغرافیایی و اجتماعی:ما معمولاً در محیطهایی زندگی میکنیم که افراد حاضر در آن، از نظر فرهنگی، اجتماعی و جغرافیایی شبیه به ما هستند.
- ترجیح آشنایی:ذهن انسان تمایل دارد چیزهایی را بپذیرد که با آنها آشناست و احساس امنیت میکند.
- جذابیت شباهت:مردم تمایل دارند نسبت به افرادی که ویژگیهای مشترکی با آنها دارند، احساس نزدیکی و علاقه بیشتری پیدا کنند.
این شباهتها تنها به چهره محدود نمیشود؛ بلکه ارزشها، وضعیت اقتصادی و جایگاه اجتماعی نیز از عوامل کلیدی هستند که باعث میشوند افراد در مسیر انتخاب همسر، به سمت کسانی حرکت کنند که بازتابی از خودشان باشند.