منطق بازار در زمان بحران؛ چرا قیمتها بالا رفت؟
بازارهای جهانی انرژی همواره به ثبات در خلیج فارس وابسته بودهاند. هرگونه تهدید نظامی در این منطقه، بلافاصله به صورت «پاداش ریسک» (Risk Premium) در قیمتها ظاهر میشود. معاملهگران در بازارهای جهانی با پیشبینی احتمال اختلال در زنجیره تأمین، قیمتها را بالا میبرند تا ریسک احتمالی کمبود عرضه را پوشش دهند.
حساسیت بالای گازوئیل نسبت به نفت خام
برخلاف نفت خام که ذخایر استراتژیک متعددی در جهان دارد، بازار محصولات پالایششده مانند گازوئیل انعطافپذیری کمتری دارد. کمبود ظرفیت پالایش در برخی نقاط استراتژیک جهان باعث شد هرگونه اختلال در صادرات یا تغییر در مسیرهای ترانزیتی، تأثیر مستقیم و سریعتری روی قیمت این سوخت بگذارد. گازوئیل به دلیل کاربرد گسترده در حملونقل سنگین و صنایع، رگ حیاتی اقتصاد جهانی است و هر نوسانی در قیمت آن، زنجیره تأمین کالاها را تحت تأثیر قرار میدهد.
عوامل اثرگذار بر افزایش قیمتها
بحرانهای اخیر تنها به مسئله عرضه محدود نمیشود، بلکه هزینههای جانبی نیز در قیمت نهایی اثر گذاشتهاند:
- افزایش هزینههای بیمه:شرکتهای بیمه دریایی به دلیل بالا رفتن سطح ریسک در آبهای منطقه، نرخهای جدید و سنگینی را برای کشتیهای حامل سوخت اعمال کردهاند.
- تغییر مسیرهای ترانزیتی:اجبار کشتیها به تغییر مسیر برای دوری از نقاط درگیری، زمان ترانزیت را افزایش داده و هزینههای سوخت و لجستیک را بالا برده است.
- نگرانی از کاهش عرضه:احتمال بسته شدن یا اختلال در تنگه هرمز، بزرگترین نگرانی بازارهای آسیایی و اروپایی است که باعث شده تقاضای پیشدستانه برای انبار کردن گازوئیل افزایش یابد.
این وضعیت در نهایت به معنای فشار تورمی بر بخشهای مختلف اقتصادی است؛ چرا که افزایش قیمت گازوئیل مستقیماً هزینههای حملونقل جادهای و دریایی را بالا میبرد و در نتیجه قیمت کالاهای مصرفی در بازارهای جهانی افزایش مییابد.