پایان تردیدها درباره مؤلف اثر
کتاب «مختصر طب النبی» مجموعهای از روایات منسوب به پیامبر اکرم (ص) است که محورهای اصلی آن بر داروها، خوراکیها، نوشیدنیها و آداب تغذیه متمرکز شده است. این اثر در نسخههای خطی و منابع کتابشناختی پیشین، با عناوین و انتسابهای متفاوتی شناخته میشد؛ بهطوری که در برخی منابع، نام ابوالعباس جعفربن محمد مستغفری و در برخی دیگر، ابوالوزیر احمدبن بابابن بشار حامدی ابهری بهعنوان مؤلف ذکر شده بود.
مهمترین دستاورد پژوهش اخیر، تصحیح این انتساب است. محقق با بررسی شواهد کتابشناختی، منابع تراجم و مقایسه متن با نسخههای موجود، انتساب کتاب به مستغفری را رد کرد. یافتههای این تحقیق نشان میدهد که اثر حاضر در حقیقت نسخهای مختصر شده از «طب النبی» ابوالوزیر ابهری است و بدین ترتیب، نام ابوالوزیر ابهری بهعنوان مؤلف اصلی ثبت شد.
کشف نسخه کامل در کتابخانه علیپاشا
یکی از نقاط قوت این تحقیق، شناسایی نسخه کامل «طب النبی» ابوالوزیر ابهری در استانبول است. این نسخه در کتابخانه علیپاشا (از مجموعه کتابخانههای سلیمانیه) نگهداری میشود. مقایسه این نسخه کامل با متن «مختصر»، تایید میکند که اثر جدید با حفظ ساختار و ترتیب کلی نسخه اصلی، تنها در قالب یک تلخیص یا اختصار درآمده است.
جایگاه اثر در میراث حدیثی و پزشکی
«طب النبی» تنها یک اثر قدیمی نیست، بلکه در طول قرون توجه محدثان و عالمان را به خود جلب کرده است. تداول این کتاب میان عالمان پیشین به قدری بوده که نام آن در آثار بزرگان ذکر شده است. برای نمونه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- استفاده علامه محمدباقر مجلسی از این اثر و نقل روایات آن در کتاب «بحار الأنوار».
- اشاره شیخ عبدالله بحرانی به شهرت و رواج این کتاب در میان اهل علم.
حضور روایات این کتاب در آثار حدیثی متأخر نشان میدهد که «طب النبی» نقش کلیدی در روند انتقال و گردآوری میراث روایی مربوط به سلامت و طب سنتی در سنت اسلامی داشته است.