النینو و احتمال وقوع «سوپر النینو»
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، در ۱۹ مرداد هشدار داد که تغییرات دمایی اقیانوس آرام میتواند الگوهای جوی جهان را دگرگون کند. او توضیح داد که اگر دمای آبهای این اقیانوس نسبت به حالت نرمال، دو درجه سانتیگراد یا بیشتر افزایش یابد، با پدیدهای به نام «سوپر النینو» روبرو هستیم. تعامل گسترده این پهنه آبی با جو، مستقیماً بر میزان بارشها اثر میگذارد و میتواند وضعیت اقلیمی مناطق مختلف را تغییر دهد.
اثرات اقلیمی بر خاورمیانه
تجربیات تاریخی نشان میدهد سالهای وقوع النینو معمولاً با بارشهای نرمال یا حتی بیش از نرمال در منطقه خاورمیانه و جنوب غرب آسیا همراه است. هرچند این رابطه یک قانون قطعی و یکبهیک نیست، اما تضاد آن با فاز «لانینا» (فاز سرد اقیانوس آرام) که منجر به خشکسالیهای شدیدتر میشود، کاملاً مشهود است.
آمادگی زیرساختها در برابر سیلابهای احتمالی
مسئله اصلی تنها پیشبینی میزان بارندگی نیست، بلکه میزان آمادگی زیرساختهای شهری برای مقابله با حجم بالای آب است. سیلابها در ایران پدیدهای غریبه نیستند و سوابق تکاندهندهای در سالهای اخیر وجود دارد. برخی از این رخدادها عبارتند از:
- سیلهای گسترده سال ۱۳۹۸ در استانهای گلستان، لرستان و خوزستان.
- حادثه سیلاب دروازه قرآن در شیراز.
- سیل امامزاده داوود و رخدادهای متوالی در جاده چالوس.
- سیلابهای ویرانگر در استانهای هرمزگان و سیستان و بلوچستان.
تصاویر ویرانگری سیلهای اخیر در نپال، هرچند ارتباط مستقیم با النینو ندارد، اما قدرت تخریب آب را به نمایش گذاشت. اگر بارشهای پاییز امسال در بخشهایی از ایران فراتر از حد معمول باشد، باز هم همان پرسش بنیادین مطرح میشود: آیا شهرها برای عبور از این شرایط آمادهاند یا دوباره شاهد تکرار تراژدیهای گذشته خواهیم بود؟