تغییراتی که در طول خواب رخ میدهند، شاید در نگاه اول ساده به نظر برسند، اما میتوانند پنجرهای رو به وضعیت سلامت مغز در سالهای آینده باشند. پژوهشگران دانشگاه لیژ (ULiège) در بلژیک با حمایت «بنیاد توقف آلزایمر» را به دنبال این پاسخ هستند که آیا الگوهای خواب میتوانند سرنخهای اولیه برای شناسایی بیماری آلزایمر باشند یا خیر.
ارتباط بیداریهای شبانه با ریسک ژنتیکی
این تیم تحقیقاتی الگوهای خواب بیش از ۵۰۰ فرد سالم را زیر نظر گرفتند. نتایج تحلیلها نشان داد بیدار شدنهای مکرر در طول شب در میان شرکتکنندگان میانسال، با خطر ژنتیکی بالاتر برای ابتلا به آلزایمر همراه است. نکته جالب اینجاست که این رابطه در بزرگسالان جوانتر مشاهده نشد؛ یعنی بیداریهای شبانه در سنین پایین لزوماً به معنای آسیبپذیری ژنتیکی در برابر این بیماری نیست.
جزئیات متدولوژی و گروههای سنی
دانشمندان برای رسیدن به این نتیجه، از شاخص «خطر پلیژنیک» استفاده کردند. از آنجا که آلزایمر نه کاملاً ارثی است و نه کاملاً مستقل از ژنها، این شاخص تأثیر ترکیبی چندین ژن را بر احتمال ابتلا به بیماری میسنجد. جامعه آماری این پژوهش شامل دو گروه سنی متفاوت بود:
- بزرگسالان جوان بین ۱۸ تا ۳۱ سال.
- بزرگسالان مسنتر بین ۵۰ تا ۶۹ سال.
پژوهشگران تخمینهای ریسک ژنتیکی هر فرد را با ویژگیهای مختلف خواب او مقایسه کردند تا متوجه شوند کدام الگوها با ریسک بالاتر همپوشانی دارند.
شناسایی زودهنگام پیش از ظهور علائم
بسیاری از دانشمندان سالهاست بر روی رابطه خواب مختلشده و بیماریهای عصبی تمرکز کردهاند. یافتههای دانشگاه لیژ اکنون لایه جدیدی به این تحقیقات اضافه میکند. این مطالعه ثابت میکند رابطه بین کیفیت خواب و خطر آلزایمر ممکن است مدتها پیش از آنکه علائم حافظه قابل تشخیص باشند، آغاز شود.
هرچند ریسک پلیژنیک اندازهگیری شده در این پژوهش در سطح پایینی باقی ماند و نمیتواند با قطعیت پیشبینی کند که یک شخص در نهایت به آلزایمر مبتلا میشود یا خیر، اما شناسایی این الگوها به پزشکان کمک میکند تا افرادی را که در برابر این بیماری آسیبپذیرتر هستند، زودتر شناسایی کنند.