بسیاری از ستارگان در کهکشانها با آرامش پیش میروند، اما S301 استثنا است. این ستاره با سرعت ۲۵ هزار کیلومتر بر ثانیه در فضای بیکران میتازد. برای درک بهتر این سرعت، کافی است تصور کنیم این جرم آسمانی میتواند فاصله زمین تا ماه را تنها در ۱۴ ثانیه طی کند. اگر S301 به طور اتفاقی از منظومه شمسی عبور کند، تنها چند روز طول میکشد تا از مرزهای آن خارج شود.
رقصی خطرناک اما ایمن در نزدیکی سیاهچاله
این سرعت خیرهکننده همیشگی نیست و زمانی به اوج میرسد که ستاره در مدار خود به سیاهچاله نزدیک میشود. نزدیکترین فاصله S301 با این غول گرانشی، حدود ۱.۴ میلیارد کیلومتر است؛ فاصلهای تقریباً برابر با فاصله زحل تا خورشید. همین فاصله ایمن باعث میشود ستاره با وجود سرعت بالا، در خطر سقوط به درون سیاهچاله نباشد.
غول ۴.۳ میلیون برابری خورشید
مقصد و مرکز چرخش این ستاره، سیاهچالهای کلانجرم به نام «کمان اِی» (Sagittarius A) است. این سیاهچاله که در قلب کهکشان راهشیری قرار دارد، نزدیکترین سیاهچاله کلانجرم به زمین است و جرمی معادل ۴.۳ میلیون برابر خورشید را در خود جای داده است.
شکار ستاره با تداخلسنجی فروسرخ
کشف S301 حاصل سالها رصد دقیق ستارگان در مرکز کهکشان است. اخترشناسان برای شناسایی این ستاره از تلسکوپهای بسیار بزرگ و تکنولوژی «تداخلسنجی فروسرخ» استفاده کردند. در این روش، نور چندین تلسکوپ با هم ترکیب میشود تا تصاویری با دقت بسیار بالا خلق شود و امکان اندازهگیری دقیق موقعیت و سرعت اجرام در محیطهای شلوغ کهکشانی فراهم گردد.
چرا کشف S301 اهمیت دارد؟
مدار نزدیک S301 به سیاهچاله، آزمایشگاهی طبیعی برای فیزیکدانان ایجاد کرده است. سرعت بالای این ستاره در نقاط نزدیک به سیاهچاله، اجازه میدهد تا اثرات نظریه نسبیت انیشتین در مورد فضا، زمان و گرانش با دقتی بیسابقه بررسی شود. این کشف از دو جهت کلیدی به پیشرفت علم کمک میکند:
- امکان اندازهگیری دقیق نرخ چرخش سیاهچاله مرکزی کهکشان.
- درک بهتر نحوه تعامل سیاهچالههای کلانجرم با ستارگان اطرافشان.