خطر تبدیل تهدید به ابزار سیاستگذاری
ایدهای که قائمپناه مطرح کرده، در نگاه نخست شاید نجاتبخش به نظر برسد، اما در عمل، واگذاری حقوق راهبردی در برابر تهدید را توجیه میکند. اگر منطق تصمیمگیری بر این اساس باشد که برای جلوگیری از هر هزینهای باید از حقوق ملی عقبنشینی کرد، دشمن کافی است برای هر مطالبهای، تهدیدی بزرگتر مطرح کند تا کشور گامی دیگر به عقب بردارد.
چنین رویکردی عملاً «عقلانیت» نیست، بلکه تبدیل کردن تهدیدات دشمن به ابزاری برای تعیین سیاستهای داخلی و خارجی کشور است. پذیرش این منطق به این معناست که هرگونه فشار خارجی میتواند مسیر پیشرفتهای فنی و استراتژیک ایران را تغییر دهد.
تضاد میان شهادت و امتیازدهی
باید پرسید چرا رهبر انقلاب هدف حمله دشمن قرار گرفت؟ پاسخ در مواضع صریح و ایستادگی ایشان در برابر فشارهای بینالمللی برای حفظ حقوق هستهای و حق غنیسازی ایران نهفته است. دشمن دقیقاً همین ایستادگی را یکی از موانع اصلی خود میدید و به همین دلیل دست به اقدامات تهاجمی زد.
در اینجا یک تناقض آشکار وجود دارد: نمیتوان از یک سو از شهادت رهبری سخن گفت و از سوی دیگر نتیجه گرفت که برای جلوگیری از آن شهادت، باید همان مطالبهای را واگذار میکردیم که ایشان تا آخرین لحظه بر حفظ آن تأکید داشتند. در واقع، پیشنهاد متوقف کردن غنیسازی برای جلوگیری از ترور، نفی همان ارادهای است که منجر به شهادت ایشان شد.
بازتعریف مفهوم «ماندنِ ایران»
قائمپناه از «ماندن ایران» سخن گفته است، اما تعریف ایران تنها به مرزهای جغرافیایی، زیرساختها و جمعیت محدود نمیشود. مفاهیمی چون استقلال، عزت ملی، امنیت و حاکمیت، ارکان اصلی هویت این کشور هستند. اگر برای حفظ بخشی از کشور، از مؤلفههای قدرت و حقوق اساسی صرفنظر شود، در نهایت چیزی از آن «ایرانِ حفظشده» باقی نخواهد ماند جز پوسته ای خالی از استقلال.
تجربیات تاریخی و سیاسی سالهای گذشته نشان داده است که عقبنشینی در برابر فشارها، لزوماً دشمن را به نقطه رضایت نمیرساند. برعکس، این رفتار معمولاً اشتهای طرف مقابل را برای مطالبات بیشتر زیاد میکند.
نکات کلیدی در تحلیل این اظهارات:
- خطر پذیرش منطق «امتیاز در برابر امنیت» که منجر به عقبنشینیهای زنجیرهای میشود.
- تضاد میان رویکرد قائمپناه با مواضع راهبردی رهبر انقلاب در مورد غنیسازی.
- تمایز میان بقای فیزیکی (سرزمین و جمعیت) و بقای سیاسی (استقلال و حاکمیت).
- تأثیر جایگاه سازمانی گوینده (معاون اجرایی رئیسجمهور) در اعتباربخشی به این دیدگاه.