بهرهبرداری از ظرفیت مسافران برای صادرات غیرنفتی
جعفر قادری در نامهای به فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، بر لزوم بازنگری در نحوه بهرهبرداری از مبادی خروجی کشور تأکید کرد. او معتقد است میلیونها مسافر و گردشگر ایرانی و خارجی که سالانه از طریق بنادر، فرودگاهها و مرزهای زمینی خارج میشوند، ظرفیتی مغفول در زنجیره صادرات غیرنفتی هستند که میتوان از آن برای معرفی و فروش کالاهای ایرانی استفاده کرد.
این پیشنهاد با هدف تسهیل خرید مسافران در لحظات پایانی حضور در کشور و تبدیل این نقاط به ویترین محصولات داخلی ارائه شده است تا خروج کالا از مرزها با رویکرد تجاری و صادراتی همراه شود.
تفاوت مدل ایرانی با سیستم Tax Refund جهانی
در بسیاری از کشورهای دنیا، سازوکاری به نام استرداد مالیات بر ارزش افزوده (Tax Refund) برای مسافران خروجی فعال است؛ به این صورت که خریدار ابتدا مالیات را میپردازد و پس از خروج از کشور و احراز شرایط، مبلغ پرداختشده را پس میگیرد. اما قادری اشاره میکند که زیرساختهای اجرایی برای پیادهسازی کامل و فراگیر این نظام در ایران هنوز فراهم نیست.
او پیشنهاد میدهد به جای مدل پیچیده استرداد مالیاتی، راهکاری سادهتر و اجراییتر با همکاری وزارت راه و شهرسازی، سازمان امور مالیاتی و گمرک طراحی شود تا بدون درگیر کردن مسافران در پیچ و خمهای اداری، امکان خرید کالاهای صادراتی فراهم گردد.
جزئیات سازوکار فروشگاههای صادراتی مسافری
طرح پیشنهادی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس بر ایجاد فروشگاههایی متمرکز در محدوده پس از تشریفات خروج استوار است. طبق این مدل، فرآیند خرید به شرح زیر تعریف میشود:
- محل استقرار:فروشگاهها باید در فرودگاههای بینالمللی، پایانههای مرزی زمینی و بنادر مسافری، دقیقاً در منطقهای قرار گیرند که مسافر کنترل گذرنامه و تشریفات خروج را به پایان رسانده است.
- مزیت مالیاتی:مسافران در این محدوده میتوانند کالاها را بدون پرداخت مالیات و عوارضی که صرفاً برای مصرف داخلی است، خریداری کنند.
- نوع کالاها:اولویت این فروشگاهها با کالاهایی است که منشأ تولید داخلی دارند یا مطابق ضوابط صادراتی تعریف شدهاند.
این سازوکار اجازه میدهد کالاها در آخرین مرحله خروج از کشور به دست مسافر برسد و بلافاصله از مرز عبور کند، بدون اینکه نیاز به پرداخت عوارض داخلی باشد.