کمالگرایی؛ وقتی تلاش برای برتری به زنجیر تبدیل میشود
تلاش برای رسیدن به استانداردهای بالا و حساسیت نسبت به کیفیت عملکرد، در نگاه اول ویژگیای مثبت و محرک برای موفقیت تحصیلی و شغلی است. اما مرز باریکی میان کمالگرایی سازنده و نیاز بیمارگونه به بینقص بودن وجود دارد. وقتی فرد از اشتباه کردن میترسد، در واقع در حال ساختن دیواری میان خود و تجربه است. کودکی که خطا را تهدیدی برای تصویر ذهنیاش میبیند، از امتحان کردن هر فعالیت جدیدی میپرهیزد و همین الگوی رفتاری در بزرگسالی به فرسودگی، اضطراب مزمن و احساس دائمی شکست منجر میشود.
تحلیلی بر دادههای ۳۵ سال اخیر
یک پژوهش گسترده با بررسی دادههای بیش از ۳۰۰ مطالعه بر روی ۸۲ هزار دانشجو در آمریکا، بریتانیا و کانادا، روند تغییرات روانی جوانان را از سال ۱۹۸۹ تا ۲۰۲۴ رصد کرده است. نتایج این بررسیها تایید میکند که کمالگرایی در میان نسل جوان در هر سه بُعد اصلی آن افزایش یافته است. این سه بُعد عبارتند از:
- تعیین استانداردهای بسیار سختگیرانه برای خود.
- داشتن انتظارات افراطی از دیگران.
- احساس اینکه دیگران انتظار دارند فرد همیشه بینقص باشد.
فشار اجتماعی؛ متهمی جدیتر از تلفنهای هوشمند
نکته کلیدی در این پژوهش، رشد سریع «کمالگرایی تجویز شده اجتماعی» است. این حالت زمانی رخ میدهد که فرد تصور کند محیط اطراف و جامعه از او انتظار دارد در تمام ابعاد زندگی کامل باشد. دادهها نشان میدهند این نوع کمالگرایی از اوایل دهه ۲۰۰۰ با شتاب بیشتری رشد کرده است.
بسیاری از متخصصان سالهاست که تلفنهای هوشمند را مقصر اصلی اضطراب میدانند، اما همزمانی افزایش کمالگرایی با تغییرات اجتماعی نشان میدهد که نمایشگرها تنها ابزاری برای نمایش این فشارها هستند، نه لزوماً علت ایجاد آنها. ریشه اصلی این فشارها را باید در واقعیتهای دشوار اقتصادی، احساس ناامنی نسبت به آینده و تغییر استانداردهای اجتماعی جستوجو کرد که باعث شده جوانان بیش از هر زمان دیگری احساس کنند هرگز «به اندازه کافی خوب نیستند».