ابن مغازلی و ثبت فضایل در منابع اهلسنت
ابن مغازلی شافعی در کتاب «مناقب امام علی(ع)» روایاتی را گردآوری کرده که بخشندگی امیرالمؤمنین(ع) را در چهار شکل متفاوت به تصویر میکشد. این اثر که با عنوان «مناقب ابن مغازلی» شناخته میشود، یکی از منابع روایی اهلسنت است که تمرکز آن بر ویژگیها، کرامات و جایگاه معنوی حضرت علی(ع) است.
مصداق عینی آیه انفاق
ابن مغازلی در بخش تفسیری کتاب خود، روایتی را ذیل آیه «الَّذِینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّیْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِیَة» (کسانی که اموال خود را شب و روز، پنهان و آشکار انفاق میکنند) آورده است. طبق این روایت که از مجاهد، پدرش و ابنعباس نقل شده، علی بن ابیطالب(ع) مصداق حقیقی این آیه است.
جزئیات این بخشندگی به این شکل است که آن حضرت تنها چهار درهم داشت و هر یک را با روشی متفاوت هزینه کرد:
- یک درهم را در پنهانی بخشید.
- یک درهم را به صورت آشکار انفاق کرد.
- یک درهم را در شب هزینه نمود.
- درهم چهارم را در روز بخشید.
شهادت ابوعبدالرحمن سلمی
ابو عبدالرحمن سلمی نیز در روایتی مشابه، به این فضیلت اشاره میکند. او معتقد بود چهار منقبت از امام علی(ع) را در یاد دارد که تنها ترس یا حسد مانع از بیان آنها میشد. زمانی که از او خواستند این فضائل را بازگو کند، به تلاوت آیه مذکور اشاره کرد و توضیح داد که امام علی(ع) در آن زمان تنها چهار درهم داشت و هر چهار مورد را در راه خدا و با شیوههای مختلف (شب، روز، پنهان و آشکار) انفاق کرد.
سایر منابع و روایات
علاوه بر آثار ابن مغازلی، کتاب «جعفریات» یا «الأشعثیات» اثر محمد بن محمد بن اشعث (راوی شیعه قرن چهارم هجری) نیز به فضیلت انفاق امیرالمؤمنین(ع) پرداخته است. در این منبع، موضوعات انفاق با جزئیاتی همچون اسبهای مورد استفاده در جهاد و غزوات، از جمله غزوه سلاسل، گره خورده است.