از «ساخت یک تجهیز» تا «ساخت مزیت رقابتی»؛ سؤال بزرگ مهستان چیست؟

در حالی که توسعه ساخت داخل و بومی‌سازی تجهیزات در صنعت پتروشیمی به یکی از محورهای مهم کاهش وابستگی و ارتقای توان فنی کشور تبدیل شده است، محمدحسن فهمیده، فعال حوزه صنعت نفت، گاز و پتروشیمی و شبکه مدیران پتروشیمی ایران، بر این نکته تأکید می‌کند که ارزش واقعی یک پروژه صرفاً در ساخت یک تجهیز یا راه‌اندازی یک واحد تولیدی خلاصه نمی‌شود. بلکه زمانی می‌توان از یک پروژه به‌عنوان «مزیت رقابتی» یاد کرد که دانش، توانمندی، سرمایه انسانی، کاهش هزینه و قابلیت توسعه در پروژه‌های آینده را نیز برای شرکت و صنعت به همراه داشته باشد. سوال اصلی این است: چرا برخی پروژه‌های توسعه و تکمیل در صنعت نفت و پتروشیمی، علی‌رغم صرف هزینه‌های قابل توجه، سال‌ها زمان و استفاده از تجهیزات و فناوری‌های پیشرفته، هرگز به یک مزیت رقابتی پایدار برای شرکت تبدیل نمی‌شوند؟ چرا گاهی میلیاردها دلار برای اجرای یک پروژه هزینه می‌شود، اما پس از راه‌اندازی، آن پروژه تفاوت تعیین‌کننده‌ای در جایگاه شرکت، قدرت رقابت، هزینه تولید یا سهم بازار ایجاد نمی‌کند؟ آیا پاسخ فقط در داشتن فناوری خلاصه می‌شود؟ آیا هر شرکتی که به یک فناوری پیشرفته دسترسی داشته باشد، الزاماً از مزیت رقابتی برخوردار خواهد شد؟ ساخت یک تجهیز در داخل کشور، به‌تنهایی به معنای ایجاد مزیت رقابتی است؟ و مهم‌تر از همه: چه زمانی «فناوری» از یک ابزار فنی، به یک مزیت رقابتی پایدار تبدیل می‌شود؟