مردم در اندیشه رهبر شهید؛ رکن حکمرانی دینی، نه عنصر تشریفاتی

جایگاه مردم در نظام اسلامی و نسبت آنان با حکمرانی دینی، از مهم‌ترین مباحث اندیشه سیاسی اسلام و از مؤلفه‌های اساسی منظومه فکری «رهبر شهید انقلاب» است. ایشان در طول دوران زعامت خود، همواره بر نقش مردم در شکل‌گیری، استقرار و پیشرفت نظام اسلامی تأکید داشتند و مشارکت آگاهانه مردم را نه صرفاً یک سازوکار اجرایی، بلکه بخشی از هویت و کارآمدی مردم‌سالاری دینی می‌دانستند. این در حالی است که برخی دیدگاه‌ها در تبیین حکومت دینی، نقش مردم را محدود یا صرفاً تشریفاتی تلقی می‌کنند. بر همین اساس، این پرسش مطرح می‌شود که ریشه این تأکید رهبر شهید بر اصالت نقش مردم در حکمرانی دینی چیست و این نگاه بر چه مبانی دینی و فکری استوار است؟ «مردم» در اندیشه رهبر شهید؛ از مقبولیت تا مشروعیت حکومت مردم؛ حلقه پیوند مشروعیت دینی و کارآمدی نظام سیاسی در اندیشه «رهبر شهید» در همین راستا ایکنا با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدیدالله شیرمردی، پژوهشگر نهج‌البلاغه و مدرس حوزه و دانشگاه، گفتگو کرده است که در ادامه بخش نخست آن را می‌خوانیم: ایکنا ـ رهبر شهید در دوران زعامت و رهبری خود بر نقش مردم در حکمرانی دینی و مردم‌پایه بودن حکومت تأکید فراوان داشتند؛ دیدگاهی که با برخی نگاه‌ها که برای مردم در حکومت دینی نقشی تشریفاتی قائل هستند، متفاوت است. ریشه و دلیل اصلی این تأکید بر اصالت نقش مردم در حکمرانی چیست؟ امروز در دنیا بسیار درباره نقش مردم و دموکراسی صحبت می‌شود. اساساً واژه «دموکراسی» یک واژه خارجی و لاتینی است و به معنای حکومت مردم و نقش اکثریت مردم در تعیین سرنوشت خود مطرح می‌شود. اما حقیقت این است که باید با صراحت عرض کنم آن چیزی که امروز در دنیا با عنوان دموکراسی و حق تعیین سرنوشت توسط مردم یا اکثریت مردم مطرح می‌شود، در واقعیت آن‌گونه که ادعا می‌شود، وجود ندارد. ایکنا ـ یعنی نظام‌های سیاسی مدعی دموکراسی، عملاً امکان تعیین سرنوشت واقعی را به اکثریت مردم نمی‌دهند؟ اگر به ساختار سیاسی کشورهای مختلف نگاه کنیم، می‌بینیم که در ظاهر مردم آزاد هستند میان احزاب و جریان‌