صاحبخبر - تین نیوز | مهرداد تقیزاده، معاون اسبق حمل و نقل وزارت راه، با استناد به تجربه پنجاه ساله شهرهای پیشرفته جهان، هشدار میدهد که توسعه معابر، احداث بزرگراهها، تونلها، زیرگذرها و تعریض خیابانها نه تنها حلکننده معضل ترافیک نیست، بلکه با ایجاد پدیدهای به نام «تقاضای القایی»، حجم ترافیک را تا ۳۰ درصد بیشتر از ظرفیت افزایش میدهد.
به گزارش تین نیوز، تقیزاده که سابقه معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران را نیز در کارنامه دارد، معتقد است تنها راهکار مؤثر، توسعۀ حمل و نقل عمومی باکیفیت و اجرای سیاست «رژیم گرفتن معابر» (Road Diet) است؛ رویکردی که در حال حاضر در ۹۰ درصد اقدامات شهرداریهای کشور نادیده گرفته میشود. تحلیلهای انجامشده نشان میدهد که حملونقل عمومی تهران در مقایسه با وضعیت ایدهآل، تنها ۵ درصد (و در محاسبات دقیقتر کلاسی، ۱/۵ تا ۲ درصد) امتیاز دارد؛ رقمی که در سایر کلانشهرهای ایران بسیار پایینتر است.
۱. نظریه «تقاضای القایی»؛ شکست تجربه جهانی
بر اساس دیدگاههای مطرحشده در محافل تخصصی، تجربه شهرهای پیشرفته جهان طی چهار تا پنج دهه اخیر نشان داده است که هرگونه افزایش ظرفیت معابر – از تعریض خیابان و احداث بزرگراه گرفته تا ساخت تونل، زیرگذر، روگذر و معابر موازی – به مرور زمان نه تنها گره ترافیکی را نمیگشاید، بلکه با تحریک تقاضای سفر با خودروی شخصی، حجم ترافیک را به طور چشمگیری افزایش میدهد. به عنوان مثال، اگر ظرفیت معابر ۱۰ درصد افزایش یابد، ترافیک نه ۱۰، بلکه ۲۵ تا ۳۰ درصد بیشتر میشود. این پدیده که «تقاضای القایی» نام دارد، حتی در کشورهایی با قیمت بالای سوخت نیز به اثبات رسیده است.
۲. سیر تکامل شش نگرش جهانی در مواجهه با ترافیک
به گفته تقیزاده، نگرشهای مدیریت ترافیک در جهان طی دهههای اخیر شش مرحله را پشت سر گذاشته است:
- نگرش اول (قدیمی): افزایش ظرفیت معابر به عنوان راه حل اصلی (که کاملاً باطل شد).
- نگرش دوم: توسعهٔ همزمان حمل و نقل عمومی و معابر.
- نگرش سوم: بیتأثیر دانستن توسعۀ معابر و تمرکز صرف بر حمل و نقل عمومی.
- نگرش چهارم: توسعههای محدود با تمرکز بر بهبود کارایی سیستمها بدون افزایش قابل توجه ظرفیت معابر.
این متن در حال گسترش است و بر اساس گزارشهای منتشرشده از منابع معتبر و محافل تخصصی ترافیک نگاشته شده است.