مرور وضعیت فعلی عبور کشتیها و وابستگیهای اقتصادی
قبل از هرگونه اختلال در تنگه هرمز، بهطور متوسط روزانه ۱۲۹ شناور از این آبراه عبور میکردند. این مسیر انتقال حدود ۳۴ درصد از نفت خام جهان و ۲۰ درصد از LNG جهان را بر عهده داشت. آسیا با سهمی ۹۱ درصدی از خرید نفت خام و فرآوردههای نفتی خلیج فارس، بیشترین وابستگی را به این ترانزیت دارد.
با وجود اینکه بخش قابل توجهی از اقتصاد جهانی تاکنون شوک ناشی از اختلال در تنگه را بهخوبی جذب کرده است، سازمان ملل متحد-کنفرانس تجارت و توسعه (UNCTAD) هشدار میدهد که پیامدهای گسترده این بحران هنوز بهطور کامل پدیدار نشدهاند.
به گفته رئیس بخش سیاستهای اقتصاد کلان UNCTAD، با توجه به اینکه تصویر کامل پیامدها احتمالاً در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ روشنتر میشود، باید انتظار افزایش هزینهها در زنجیرههای ارزش و شرایط مالی را داشت.
روند قیمت نفت و اثرات ثانویه
در ماههای اخیر، قیمت نفت از حدود ۶۰ دلار در سال گذشته به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است. اثرات اولیه این جهش قیمتی بیشتر در بازارهای انرژی دیده شد، اما اقتصاددانان معتقدند شوکهای ثانویه معمولاً با تاخیری چند ماهه در بخشهای مختلف اقتصاد جهانی ظاهر میشود.
افزایش هزینه سوخت، هزینههای تولید در بخشهای کشاورزی، حملونقل و صنایع تولیدی را بالا میبرد؛ چرا که این بخشها به شدت به انرژی وابستهاند. با جذب تدریجی این هزینهها توسط بنگاهها، قیمتها به مصرفکنندگان منتقل میشود، هرچند این فرایند زمانبر است و باید در سراسر زنجیره تامین توزیع شود.
تهدیدها برای زنجیره تامین کشاورزی جهانی
پیامدهای اختلال در تنگه هرمز تنها محدود به بازار انرژی نیست و میتواند زنجیره تامین جهانی محصولات کشاورزی را نیز با چالش مواجه کند. تقریباً یک سوم تجارت دریایی کود شیمیایی جهان در معرض تأثیر این بحران است، و این موضوع میتواند بر تولید و توزیع مواد غذایی تأثیرگذار باشد.
UNCTAD تاکید دارد که تأثیرات این اختلال بر اقتصاد کلان و شرایط مالی، از جمله در بخش کشاورزی، بهصورت تدریجی و در طول زمان نمود پیدا میکند و لازم است سیاستگذاران و فعالان بازارها، بهخصوص در کشورها با وابستگی بالا به واردات انرژی و مواد اولیه کشاورزی، سناریوهای مختلف را مدنظر قرار دهند.