تحولات شتابان در نقشه انرژی جهان نشاندهنده شکلگیری یک نظم نوین ژئوپلیتیک است که در آن دو قدرت بزرگ اقتصادی، یعنی ایالات متحده آمریکا و چین، مسیرهای متفاوتی را برای تسلط بر شریانهای حیاتی انرژی دنبال میکنند.
تقابل دو جریان اصلی در بازار انرژی جهان
مصطفی سعیدی، کارشناس ارشد حوزه انرژی، در تحلیل این تحولات اظهار داشت که امروزه دو جریان عمده و متضاد در حوزه انرژی بینالمللی شکل گرفته است:
- جریان اول (محور ایالات متحده): تمرکز استراتژیک بر حفظ و تسلط بر بازار سنتی نفت خام.
- جریان دوم (محور چین): تصاحب سریع زنجیره ارزش انرژیهای تجدیدپذیر و توسعه زیرساختهای مرتبط.
پیشتازی چین در حوزه انرژیهای پاک و تجدیدپذیر
بر اساس تحلیلهای ارائه شده، چین با سرمایهگذاریهای کلان در حوزه انرژیهای پاک، اکنون به عنوان پیشروترین کشور جهان در توسعه برق تجدیدپذیر شناخته میشود. این کشور اقدامات زیر را در این مسیر انجام داده است:
- افزایش چشمگیر ظرفیت تولید برق سبز.
- بومیسازی و تقویت زیرساختهای صنعتی حوزه انرژیهای تجدیدپذیر.
- کسب جایگاه نخست جهانی در تولید پنلهای خورشیدی و صادرات گسترده تجهیزات این صنعت.
راهبرد ایالات متحده و ضرورت تنوعبخشی برای ایران
در مقابل، ایالات متحده همچنان تمرکز اصلی خود را بر بازار نفت خام معطوف کرده است. در این میان، کارشناسان معتقدند کشورهای دارنده منابع غنی، از جمله جمهوری اسلامی ایران، برای تثبیت موقعیت راهبردی خود در این ساختار جدید، نیازمند اتخاذ استراتژیهای هوشمندانه و تنوعبخشی به سبد مصرفی و تولیدی انرژی خود هستند تا از تکمحوری (بهویژه در حوزه گاز) عبور کنند.