محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، در نشست هماندیشی «دو دهه اصلاحات اقتصادی صنعت برق» با اشاره به چالشهای اجرایی این حوزه، بر اهمیت بررسی مبانی نظری و ساختاری پیش از تدوین هرگونه سیاستگذاری تأکید کرد. وی خاطرنشان کرد که عدم تبیین دقیق ماهیت اقتصاد انرژی میتواند منجر به تدوین سیاستهای متعارض شود.
چالش انحصار طبیعی در صنعت برق
نظیفی با اشاره به تفاوت بازار انرژی با سایر بازارها، ریشه تفاوتها را در مفهوم «انحصار طبیعی» دانست. وی افزود:
- شناخت دقیق بخشهایی از زنجیره ارزش که با انحصار طبیعی مواجه هستند، برای طراحی سیاستهای هماهنگ ضروری است.
- عدم وجود نگاه مشترک در سالهای گذشته منجر به بروز برنامههای متعارض در بخشهای مختلف صنعت انرژی شده است.
- صنعت برق در حال گذار از ساختار مبتنی بر انحصار به سمت افزایش رقابت در بخشهای تولید و عرضه است.
تفاوت ساختاری صنایع آب، برق و مخابرات
مدیرعامل بورس انرژی با مقایسه ساختار اقتصادی صنایع آب، برق و مخابرات، تأکید کرد که این حوزهها از منظر مالکیت، رقابتپذیری و نقش دولت ویژگیهای متفاوتی دارند و نمیتوان نسخه واحدی برای تنظیمگری آنها ارائه داد.
ساختار بازارهای بورس انرژی و قانون هفتم توسعه
وی با استناد به بند «ب» ماده ۴۳ قانون هفتم توسعه، مسیر گذار تدریجی صنعت برق به سمت اقتصاد رقابتی را تبیین کرد. در این راستا، بورس انرژی ایران بازارهای مختلفی را ایجاد کرده است که عبارتند از:
- تابلو برق عادی
- تابلو برق سبز
- تابلو آزاد و سایر تابلوهای معاملاتی
نظیفی در پایان خاطرنشان کرد که اختلاف قیمت میان تابلوهای مختلف بورس انرژی لزوماً نشانه ناکارآمدی نیست، بلکه در بسیاری از موارد بخشی از فرآیند حرکت تدریجی بازار محسوب میشود.