محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران، در نشست هماندیشی «دو دهه اصلاحات اقتصادی صنعت برق» بر اهمیت بررسی مبانی نظری و ساختاری تنظیمگری در اقتصاد انرژی تأکید کرد. وی خاطرنشان کرد که بسیاری از چالشهای اجرایی این صنعت به دلیل عدم تبیین دقیق ماهیت اقتصاد انرژی پیش از سیاستگذاری رخ میدهد.
چالش انحصار طبیعی در صنعت برق
نظیفی با اشاره به تفاوت بازار انرژی با سایر بازارها، مفهوم «انحصار طبیعی» را عامل اصلی تفاوتها دانست. وی افزود:
- شناخت دقیق بخشهایی از زنجیره ارزش که با انحصار طبیعی مواجه هستند، برای طراحی سیاستهای هماهنگ ضروری است.
- نبود نگاه مشترک به انحصار میتواند منجر به تدوین سیاستها و برنامههای متعارض در صنعت انرژی شود.
- صنعت برق در حال گذار از ساختار مبتنی بر انحصار به سمت افزایش رقابت در بخشهای تولید و عرضه است.
تفاوت ساختاری صنایع آب، برق و مخابرات
مدیرعامل بورس انرژی با مقایسه ساختار اقتصادی صنایع آب، برق و مخابرات، تأکید کرد که این حوزهها از منظر مالکیت، رقابتپذیری و نقش دولت ویژگیهای متفاوتی دارند و نمیتوان نسخه واحدی برای تنظیمگری آنها ارائه کرد.
ساختار تابلوهای معاملاتی در بورس انرژی
وی با استناد به بند «ب» ماده ۴۳ قانون هفتم توسعه، مسیر گذار تدریجی صنعت برق به سمت اقتصاد رقابتی را تبیین کرد. طبق گفته وی، ایجاد بازارهای مختلف در بورس انرژی ایران در این چارچوب قرار دارد، از جمله:
- تابلو برق عادی
- تابلو برق سبز
- تابلو آزاد و سایر تابلوهای معاملاتی
نظیفی در پایان تصریح کرد که اختلاف قیمت میان این تابلوهای مختلف لزوماً نشانه ناکارآمدی نیست، بلکه ارزیابی عملکرد هر یک باید متناسب با مأموریت و کارکرد تعریفشده برای آنها انجام شود.