محققان در پژوهشی جدید موفق به شناسایی یک سیاهچاله خاموش در حاشیه یک کهکشان شدهاند. این جرم آسمانی که به دلیل عدم جذب ماده فعال و نداشتن تابش قابلتوجه، معمولاً نامرئی است، تنها زمانی حضور خود را آشکار کرد که با بلعیدن یک ستاره، مجموعهای از نورهای درخشان ایجاد نمود.
چالش شناسایی سیاهچالههای خاموش
تا پیش از این، جستوجوهای علمی عمدتاً بر این فرض استوار بود که سیاهچالههای کلانجرم همواره در مرکز کهکشانهای عظیم قرار دارند. با این حال، نظریهپردازان پیشتر تخمین زده بودند که سیاهچالهها ممکن است در اثر برخورد و ادغام با یکدیگر، از مرکز کهکشان فاصله گرفته و در بخشهای بیرونی پرسه بزنند.
دشواری اصلی در شناسایی این اجرام، ماهیت «خاموش» آنهاست؛ چرا که بسیاری از این سیاهچالهها مادهای را بهطور فعال جذب نمیکنند و به همین دلیل با تلسکوپهای معمولی قابل رصد نیستند.
نقش هوش مصنوعی و سامانه ZTF در این کشف
برای دستیابی به این نتیجه، محققان از قابلیتهای تأسیسات ZTF استفاده کردند. ویژگیهای این سامانه رصد به شرح زیر است:
- محل استقرار: استفاده از دو تلسکوپ در رصدخانه پالومار در سندیگو.
- نحوه عملکرد: اسکن بخش بزرگی از آسمان شمالی به صورت هر دو روز یکبار.
- حجم دادهها: ثبت صدها هزار رویداد آسمانی در هر شب.
با توجه به حجم عظیم دادههای ثبت شده، بررسی دستی آنها برای یافتن نشانههای سیاهچاله غیرممکن بود. در همین راستا، محققان یک سامانه هوش مصنوعی توسعه دادند که برای شناسایی الگوهای خاص انتشار نور ناشی از بلعیده شدن ستارهها آموزش دیده است. برخلاف روشهای سنتی که تنها مرکز کهکشانها را هدف قرار میدادند، این هوش مصنوعی برای یافتن شعلههای نوری مشابه در هر نقطه از آسمان برنامهریزی شده است.
پیامدهای علمی این یافته
«سووی گزاری»، یکی از نویسندگان این پژوهش، معتقد است که این کشف نشان میدهد در آینده نمونههای بیشتری از سیاهچالههای سرگردان یافت خواهد شد. این موضوع میتواند درک دانشمندان از چگونگی ادغام و تکامل کهکشانها و سیاهچالهها را به طور قابلتوجهی بهبود بخشد.