کتاب «شناخت و تحلیل محیط امنیتی» تالیف مجتبی جاعمی در انتشارات جهاد دانشگاهی به چاپ رسیده است. این اثر به بررسی کارکردهای دولتها در نظام بینالمللی و نقش آنها در ایجاد، پیگیری و تثبیت منافع امنیت ملی میپردازد.
چالشهای تحلیل محیط امنیتی در عصر حاضر
مولف در مقدمه کتاب خاطرنشان میکند که فهم و تحلیل محیط امنیتی در دوران کنونی با ویژگیهایی همچون تغییر مستمر، پیچیدگی، سیال بودن و ابهام همراه است. از دیدگاه نویسنده، تشخیص رابطه میان اصالت امنیت و ضرورت قدرت، یا اصالت قدرت و ضرورت امنیت، از نکات راهبردی است که دکترین امنیت ملی کشورها را ترسیم میکند.
معمای قدرت و امنیت و نمونههای استراتژیک
این نوشتار تلاش میکند معمای میان قدرت و امنیت را به معادلهای برای فهم، به کارگیری و اعمال بازیگری در محیطهای امنیتی تبدیل کند. به عنوان نمونه، در این کتاب به سند ارزیابی استراتژی و دکترین امنیت ملی رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۲۳ اشاره شده است که در آن، کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، آذربایجان، ترکیه و اقلیم کردستان به عنوان محیط امنیتی خود تعریف شدهاند.
محورهای اصلی در شناخت محیط امنیتی
برای شناخت دقیق محیط امنیتی، نویسنده بررسی چهار موضوع کلیدی را ضروری میداند:
- فلسفه و چیستی امنیت
- محیطشناسی
- منافع ملی و منافع امنیت ملی
- تمایز میان محیط امنیتی و غیرامنیتی و روشهای تحقق محیط امنیتی
در بخش محیطشناسی، محیط به عنوان یک سیستم، موقعیت و قلمرو فضایی بررسی میشود که امکان بهرهگیری از قابلیتها و توانمندیهایی نظیر مقاومت، تقابل، تعامل، همکاری و اتحاد را برای دستیابی به اهداف مشخص فراهم میآورد.